Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma
Hiçbir gruba tam ait değilim
Sosyal İzolasyon şeması taşıyıcıların yaklaşık %55'i çocuklukta sık taşınma, okul değiştirme ya da kültür/sınıf farkı bildiren bir geçmiş tanımlar.
Bu şema neyi anlatır?
Sosyal İzolasyon şeması, kişinin temelde 'diğer insanlar gibi olmadığı, hangi gruba girse de oraya tam ait olmadığı' yönündeki iç inancıdır. Bu şema bir kişinin sosyal olmamasıyla karıştırılır ama farklıdır: kişi çok sosyal olabilir, çevresinde insan olabilir, popüler olabilir — ama içeride sürekli 'görünmez bir duvar' vardır. Aile, iş, arkadaş, hobi gruplarının hiçbirinde tam 'evinde' hissetmez. Yetişkinlikte bu, sürekli yer değiştirme, hiçbir gruba uzun süre bağlanamama, dış uyum + iç yalnızlık olarak görünür.
İçten gelen tipik ses
Bu şemayı taşıyan kişinin günlük yaşamında zihninde sıkça duyduğu cümleler:
"Ben farklıyım."
"Onlarla hiçbir zaman bir olmayacağım."
"Buraya da uyum sağlamadım."
"Yine yalnızım."
"Aralarına karışmak için rol yapıyorum."
Günlük yaşamda tetikleyiciler
Bu şema tipik olarak şu durumlarda devreye girer:
Yeni bir gruba katılma
Aile toplantıları
Mezuniyet/yıldönümü etkinlikleri
Ekip yemekleri
Sosyal medyada grup paylaşımları görmek
Yabancı bir ülkede olma
Çocukluk kökenleri
Çocuklukta 'farklı görünmek' (etnik köken, dil, sınıf, görünüş, ekonomi); sık taşınma/okul değiştirme; ailede 'biz farklıyız' söylemi; akran zorbalığı; hobi/yetenek farkı.
3 başa çıkma modu
Şema tetiklendiğinde kişi tipik olarak şu üç modda tepki verir:
Teslim
Gruba katılma çabasını bırakma, yüzeysel sosyallik, içe çekilme.
Kaçınma
Gruplardan tamamen uzak durma, dijital/yalnız hobilere yönelme.
Aşırı Telafi
Aşırı uyum sağlama, kendini değiştirme, gruba liderlik rolüyle hâkim olma.
İlişkilerde nasıl görünür?
İlişkilerde SI, partnerle bile bir nokta sonrasında 'sen de tam anlamıyorsun' hissi üretir. Aile-içi olaylarda dışarıdan bakma tutumu görülür.
Kariyerde nasıl görünür?
İş ortamlarında SI 'takım oyuncusu görünümlü uzaktan duruş' olarak çalışır. Kişi profesyonel başarılı olur ama derin ekip bağı kuramaz.
Sık karıştırılan şemalar
Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma şeması, aşağıdaki şemalarla bazen birbirinin yerine geçer. Aşağıda farkı netleştirelim.
Duygusal Yoksunluk
DY bireysel yakın ilişkide boşluk; SI grup/toplum düzeyinde yabancılık. DY 'partner anlamıyor', SI 'topluma ait değilim'.
Detayını oku →Kusurluluk / Utanç
KU 'kötü olduğum için kaçarlar' utanç; SI 'farklı olduğum için ait olamam' yabancılık. KU yargı, SI uzaklık.
Detayını oku →Boyun Eğicilik
BE 'uyum sağlarsam kabul görürüm' davranış; SI 'uyum sağlasam da içeride yalnızım' iç deneyim.
Detayını oku →8 haftalık gelişim programı
Aşağıdaki egzersizler Şema Terapinin pratik yan ödevlerinden uyarlanmıştır ve uzman desteği yerine geçmez; öz farkındalık için başlangıç çerçevesidir.
Yabancılık günlüğü
Hangi gruplarda 'farklıyım' hissediyorsun? Spesifik anları yaz.
Kanıt sorgulama
Gerçekten farklı mısın, yoksa farklı hisseden tek sen değil misin?
Mikro bağlanma
Küçük bir grupta (4-5 kişi) düzenli yer al, 4 hafta sürdür.
Açılma riski
Grupta 'ben de aslında bu konuda zorlanıyorum' diye küçük bir paylaşım yap.
Eşitleyici fark
Her insanın 'kendine has' bir tarafı var. Farklılık ait olmamak değil, kendine has olmak.
Aile bağı
Aileyle bir gelenek başlat ya da sürdür; aitlik bilinçli eylemden gelir.
Hobi grubu
Bir hobi grubuna 8 hafta katıl, ne hissettiğini günlüğe yaz.
İç ses güncelleme
'Buraya ait değilim' cümlesini 'henüz tanımıyorum, tanışabilirim'le değiştir.
Şema Terapide nasıl çalışılır?
Şema Terapide SI ile çalışma 'bağlanma' kapasitesinin alt katmanını çalışır. İmgeleme ile çocuklukta 'dışarıda kalma' deneyimi tekrar yaşanır; yetişkin Mete sıcaklık verir. Pratikte 'küçük bir gruba bağlanma' deneyi yapılır (sürekli aynı 4-5 kişiyle haftalık). Süreç 10-14 ay.
Sıkça sorulanlar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu şemalarla yapılandırılmış çalışmak ister misiniz?
Mete Psikoloji bünyesinde Şema Terapi, merkez ekollerimizden biridir. Yüksek skorlu şemalarınızla genelde 8-16 ay süren yapılandırılmış bir süreçle çalışılır: imgeleme, sandalye çalışması, mod analizi ve yetişkin-çocuk diyalog teknikleriyle.
Şema Terapi seansı planlamak istiyorum
WhatsApp'tan ekibimizle iletişime geçin, ön görüşme planlayalım. Sonuçlarınız mesajda hazır.
WhatsApp'tan iletişime geç →Şema Terapi süreci nasıl ilerler?
Şema Terapi ekolünün detaylı sayfasını okuyun: hangi tekniklerle çalışılır, kaç seans, kimler için uygundur.
Şema Terapi sayfasına git →Bu test bir klinik tanı aracı değildir; öz farkındalık için tasarlanmıştır. Klinik düzeyde yardım için uzmanla görüşmenizi öneririz.