Boyun Eğicilik
Kendi ihtiyacım hep son sırada
Boyun Eğicilik şeması, terapiye başvurma nedeni olarak depresyon ve kronik tükenme bildiren danışanlarda en sık altyapı şemalarından biridir.
Bu şema neyi anlatır?
Boyun Eğicilik şeması, kişinin kendi ihtiyaçlarını, isteklerini ve duygularını başkalarınınkilerin önüne koymakta sürekli zorluk yaşamasıdır. Bu şemayı taşıyan kişi çatışmadan kaçınır, hayır demekte zorlanır, öfkesini ifade edemez, kararları çoğunlukla başkasının istediği yönde alır. Yetişkinlikte ilişkilerde sürekli verici rol, iş hayatında sınır kuramama, sonunda 'tükenme' ya da 'patlama' biçiminde görünür.
İçten gelen tipik ses
Bu şemayı taşıyan kişinin günlük yaşamında zihninde sıkça duyduğu cümleler:
"Hayır diyemem."
"Onun istediği olsun."
"Çatışma çıkmasın."
"Beni anlamadılar zaten, ne fark eder."
"Kendi ihtiyacımı söylemek bencillik."
Günlük yaşamda tetikleyiciler
Bu şema tipik olarak şu durumlarda devreye girer:
Birinin bir şey istemesi
Çatışma çıkma olasılığı
Otorite figürünün yanında olma
Kendi tercihini söyleme zorunluluğu
Eleştirme zorunluluğu
Sınır koyma anı
Çocukluk kökenleri
Otoriter ev; çocuğun ihtiyaçlarının küçümsendiği, 'sus' denildiği, çatışmanın cezalandırıldığı ortamlar; aile-içi şiddet; ebeveynin çocuktan koşulsuz uyum beklediği yetiştirme.
3 başa çıkma modu
Şema tetiklendiğinde kişi tipik olarak şu üç modda tepki verir:
Teslim
Sürekli uyum, ihtiyacını söylememe, içine atma, sonra patlama.
Kaçınma
Çatışma çıkacak ortamlardan kaçma, sosyal çevreyi kontrol altında tutma.
Aşırı Telafi
Pasif-agresif davranma, 'ben aslında istemiştim, sen anlamadın' tarzı dolaylı saldırı; rebound olarak aşırı sınır koyma.
İlişkilerde nasıl görünür?
İlişkilerde BE, partnerin tüm kararları aldığı, kendisinin sürekli uyum sağladığı bir yapıya yol açar. Tükenme, kronik kızgınlık ya da ani patlama tipik.
Kariyerde nasıl görünür?
İş ortamında BE, fazla iş yükü kabulü, hayır diyememe, kendi başarısının görünmemesi.
Sık karıştırılan şemalar
Boyun Eğicilik şeması, aşağıdaki şemalarla bazen birbirinin yerine geçer. Aşağıda farkı netleştirelim.
Kendini Feda
KF aktif fedakârlık (başkasının iyiliği için verme); BE pasif uyum (çatışmadan kaçınma). KF sevgi sebepli, BE korku sebepli.
Detayını oku →Onay / Takdir Arayışı
OA onay arayışı 'beğenilmek için' uyum; BE 'çatışma çıkmasın' uyum. OA ödül, BE ceza odaklı.
Detayını oku →Terk Edilme / İstikrarsızlık
TE 'beni bırakmasın' diye uyum; BE 'kızmasın' diye uyum. TE kayıp, BE öfke korkusu.
Detayını oku →8 haftalık gelişim programı
Aşağıdaki egzersizler Şema Terapinin pratik yan ödevlerinden uyarlanmıştır ve uzman desteği yerine geçmez; öz farkındalık için başlangıç çerçevesidir.
Hayır günlüğü
Bu hafta kaç kez 'evet' dedin gerçekte 'hayır' istemiştin? Yaz.
Mikro hayır
Bu hafta 1 küçük 'hayır' söyle. Sonucu gözle.
Tercih cümlesi
'Ben de istiyorum / istemiyorum' cümlesini bir karar anında kullan.
Öfke izni
Kızdığın anı bedeninde tara. İçine atmak yerine 'şu an kızgınım' diye fark et.
Sınır cümlesi
Birine 'bu konuda farklı düşünüyorum' demeyi dene.
Çatışma toleransı
Küçük bir görüş ayrılığı çıkar, kaçmadan kal.
Kendi öncelik listesi
Hayatında kendi ihtiyaçlarını ilk 3'e koy.
İç ses
'Onun istediği olsun' yerine 'benim de tercihim var' de.
Şema Terapide nasıl çalışılır?
Şema Terapide BE ile çalışma 'asertif iletişim' ve 'sınır koyma' becerilerini hedefler. İmgeleme ile çocukluğun susturulma deneyimi yeniden yaşanır; yetişkin Mete sesli savunma yapar. Süreç 8-14 ay.
Sıkça sorulanlar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu şemalarla yapılandırılmış çalışmak ister misiniz?
Mete Psikoloji bünyesinde Şema Terapi, merkez ekollerimizden biridir. Yüksek skorlu şemalarınızla genelde 8-16 ay süren yapılandırılmış bir süreçle çalışılır: imgeleme, sandalye çalışması, mod analizi ve yetişkin-çocuk diyalog teknikleriyle.
Şema Terapi seansı planlamak istiyorum
WhatsApp'tan ekibimizle iletişime geçin, ön görüşme planlayalım. Sonuçlarınız mesajda hazır.
WhatsApp'tan iletişime geç →Şema Terapi süreci nasıl ilerler?
Şema Terapi ekolünün detaylı sayfasını okuyun: hangi tekniklerle çalışılır, kaç seans, kimler için uygundur.
Şema Terapi sayfasına git →Bu test bir klinik tanı aracı değildir; öz farkındalık için tasarlanmıştır. Klinik düzeyde yardım için uzmanla görüşmenizi öneririz.