Duygusal Yoksunluk
Yan yana ama yalnız
Duygusal Yoksunluk şemasını taşıyanların yaklaşık %75'i çocuklukta 'fiziksel olarak var ama duygusal olarak yokuş' bir bakım veren tanımlar.
Bu şema neyi anlatır?
Duygusal Yoksunluk şeması, ihtiyaç duyulduğunda gerçekten duygusal olarak yanında olan birinin olmadığı yönündeki derin iç beklentidir. Etrafta insan var, görünürde her şey yolunda, ama içeride sürekli bir 'kimse beni gerçekten anlamıyor' boşluğu kalır. Bu şemayı taşıyan kişi başkalarına 'iyiyim' diyebilir, sosyal olabilir, sevilebilir — ama derinde sıcaklığın yeterince ulaşmadığı bir nokta vardır. Genelde 'sevgi yetmiyor', 'ilgi yetmiyor', 'anlayış yetmiyor' biçimlerinde alt-tipleri olur. İlişkilerde partnerin yaptığının asla yetmediği duygusu, arkadaşlıklarda en yakın arkadaşın bile bir noktada eksik kaldığı hissi tipiktir.
İçten gelen tipik ses
Bu şemayı taşıyan kişinin günlük yaşamında zihninde sıkça duyduğu cümleler:
"Etrafımda insan var ama yalnızım."
"Söylesem bile anlamayacaklar."
"Beni gerçekten kimse görmüyor."
"İhtiyacım olunca yanımda olan kim?"
"Sevildiğimi söylüyorlar ama hissetmiyorum."
Günlük yaşamda tetikleyiciler
Bu şema tipik olarak şu durumlarda devreye girer:
Hasta olduğun bir gün kimsenin aramaması
Üzgünken biriyle konuştuğunda konunun değişmesi
Doğum gününde beklediğin sıcaklığın gelmemesi
Bir başarın görülmemesi
Partnerin teknik destek verirken duygusal değmemesi
Aile toplantısında tek başına hissetme
Çocukluk kökenleri
Soğuk/mesafeli ya da kendi sorunlarıyla meşgul ebeveynler; duyguların 'lüks' sayıldığı evler; çocuğun ağladığında 'sus' denildiği ortamlar; ebeveynin çocuktan duygusal destek beklediği rol değişimleri.
3 başa çıkma modu
Şema tetiklendiğinde kişi tipik olarak şu üç modda tepki verir:
Teslim
İhtiyacını dile getirmeden sürekli 'eksik' hissi taşıma, partnerden hiç yetmeyen ilgi bekleme, sessizce küsme.
Kaçınma
Yakın ilişkiden kaçınma, duygusal yatırım yapmadan ilişkilerde yer alma, kendini meşgul tutarak yalnızlığı örtme.
Aşırı Telafi
Çok ilgili görünme, başkalarına hiç ihtiyacım yokmuş gibi davranma, narsisistik savunmalar.
İlişkilerde nasıl görünür?
İlişkilerde DY, partner 'her şeyi yapsa da yetmediği' yapıyı kurar. Çoğu zaman dile getirilmez, içte birikir; sonra 'sen hiç anlamadın' kavgalarında patlar.
Kariyerde nasıl görünür?
İş ortamında DY, takım çalışmasında yakınlık kurmadan rol oynama biçiminde görünür. Kişi takdir/destek beklediğini söylemez, gelmediğinde de küsüp uzaklaşır.
Sık karıştırılan şemalar
Duygusal Yoksunluk şeması, aşağıdaki şemalarla bazen birbirinin yerine geçer. Aşağıda farkı netleştirelim.
Terk Edilme / İstikrarsızlık
TE'de yalnız kalma korkusu (gidecekler), DY'de yan yana iken yalnızlık (zaten kimse anlamıyor).
Detayını oku →Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma
SI 'gruba ait değilim' grup düzeyi; DY 'bireysel yakınlıkta da boşluk var' yakın ilişki düzeyi.
Detayını oku →Kusurluluk / Utanç
KU 'beni görseler beğenmezler', DY 'beni görmüyorlar'. KU'da değersizlik, DY'de görünmezlik.
Detayını oku →8 haftalık gelişim programı
Aşağıdaki egzersizler Şema Terapinin pratik yan ödevlerinden uyarlanmıştır ve uzman desteği yerine geçmez; öz farkındalık için başlangıç çerçevesidir.
İhtiyaç adlandırma
Her gün 1 duygusal ihtiyacını yaz: ilgi mi, anlayış mı, sıcaklık mı?
Mikro istek
Bir yakına spesifik bir istek söyle: 'Bugün beni dinler misin?'
Hayır demeyi öğrenme
Verici rolünü bıraktığında ne hissediyorsun? 1 küçük 'hayır' dene.
Yetersizlik vs. yokluk ayrımı
Partnerin yaptığı yeterli değil mi, yoksa şemanı mı tetikliyor?
Kendine duygusal bakım
Günde 10 dakika sadece kendine duygusal bakım: ne hissediyorum?
Yakın ilişki haritası
Hayatındaki 5 yakın insanı yaz; her birinin sana hangi duygusal ihtiyacı verebileceğini düşün.
İmgeleme
Çocuk Mete'ye yetişkin Mete'nin sıcak bakım verdiği bir sahneyi günde 5 dk hayal et.
Açık paylaşım
Bir yakınına 'bende şu duygusal yoksunluk kalıbı var' diye anlat.
Şema Terapide nasıl çalışılır?
Şema Terapide DY ile çalışma, 'sağlıklı yetişkin' duygusal-bakım-verme rolünü pekiştirir. İmgeleme çalışmasında çocuk Mete'ye yetişkin Mete sıcaklık verir; sandalye çalışmasında duygusal yokluk yapan ebeveyn figürüne ihtiyacı dile getirme yapılır. Süreç 8-14 ay tipik.
Sıkça sorulanlar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu şemalarla yapılandırılmış çalışmak ister misiniz?
Mete Psikoloji bünyesinde Şema Terapi, merkez ekollerimizden biridir. Yüksek skorlu şemalarınızla genelde 8-16 ay süren yapılandırılmış bir süreçle çalışılır: imgeleme, sandalye çalışması, mod analizi ve yetişkin-çocuk diyalog teknikleriyle.
Şema Terapi seansı planlamak istiyorum
WhatsApp'tan ekibimizle iletişime geçin, ön görüşme planlayalım. Sonuçlarınız mesajda hazır.
WhatsApp'tan iletişime geç →Şema Terapi süreci nasıl ilerler?
Şema Terapi ekolünün detaylı sayfasını okuyun: hangi tekniklerle çalışılır, kaç seans, kimler için uygundur.
Şema Terapi sayfasına git →Bu test bir klinik tanı aracı değildir; öz farkındalık için tasarlanmıştır. Klinik düzeyde yardım için uzmanla görüşmenizi öneririz.