Onay / Takdir Arayışı
Başkalarına nasıl göründüğüm en önemli şey
Sosyal medya etkileşim sıklığı ile yüksek korelasyon gösteren tek başlı şemadır.
Bu şema neyi anlatır?
Onay/Takdir Arayışı şeması, kişinin değerini büyük ölçüde başkalarının onayına, takdirine, hayranlığına bağlamasıdır. Bu şemayı taşıyan kişi kendi tercihlerini, başarılarını, kararlarını başkalarına nasıl görüneceği üzerinden filtreler. Yetişkinlikte sosyal medya bağımlılığı, sürekli imaj yönetimi, kendi gerçek isteklerini fark edememe, dış onay olmadığında değersizlik hissi görülür.
İçten gelen tipik ses
Bu şemayı taşıyan kişinin günlük yaşamında zihninde sıkça duyduğu cümleler:
"Beni nasıl gördüğü çok önemli."
"Beğenilmezsem değersizim."
"Bu paylaşımın tepkisi az kaldı."
"Onun gözünde değişmemeliyim."
"Övgü almazsam günüm bozulur."
Günlük yaşamda tetikleyiciler
Bu şema tipik olarak şu durumlarda devreye girer:
Sosyal medya paylaşımına az tepki
İş yerinde takdir edilmeme
Karşılaştırma yapılma
Yeni biriyle tanışma
Aile toplantısında durum
Eleştiri alma
Çocukluk kökenleri
Sevginin koşullu olduğu ev ('başarılıysan severim'); başarı/güzellik/dış görünüş üzerinden takdir alan çocukluk; 'sen ne dersin elalem ne der' kültürü; sosyal sınıf baskısı.
3 başa çıkma modu
Şema tetiklendiğinde kişi tipik olarak şu üç modda tepki verir:
Teslim
Sürekli imaj yönetimi, başkalarının onayına göre karar, sosyal medyaya bağımlılık.
Kaçınma
Yüksek beklenti olabilecek ortamlardan kaçınma, geri planda kalma.
Aşırı Telafi
Hiç umursamıyormuş gibi davranma, 'ben kimsenin onayını umursamıyorum' söyleminin altında yine onay arayışı.
İlişkilerde nasıl görünür?
İlişkilerde OA, partnerden sürekli övgü/onay bekler. Onay azalınca güvensizlik. İmaj yönetimi ilişkinin samimiyetini zayıflatır.
Kariyerde nasıl görünür?
İş ortamında OA, takdir alma odaklı çalışma, anonim/destek rollerini reddetme, görünür rollere yönelme.
Sık karıştırılan şemalar
Onay / Takdir Arayışı şeması, aşağıdaki şemalarla bazen birbirinin yerine geçer. Aşağıda farkı netleştirelim.
Kusurluluk / Utanç
KU 'içsel değersizim'; OA 'dış onay olmadan değersizim'. KU varlık, OA performans.
Detayını oku →Boyun Eğicilik
BE çatışmadan kaçınma uyumu; OA beğenilme uyumu. BE ceza, OA ödül odaklı.
Detayını oku →Başarısızlık
BS 'başarısızım' kendini görmek; OA 'beğenilmiyorum' başkasının görmesi. BS içe, OA dışa bakış.
Detayını oku →8 haftalık gelişim programı
Aşağıdaki egzersizler Şema Terapinin pratik yan ödevlerinden uyarlanmıştır ve uzman desteği yerine geçmez; öz farkındalık için başlangıç çerçevesidir.
Onay günlüğü
Bu hafta hangi davranışın 'beğenilmek için' yapıldı? Yaz.
Sosyal medya orucu
1 gün sosyal medyasız geçir. Beden tepkisi?
İçsel tercih
Bu hafta 1 küçük karar al, kimseye göstermeden.
Övgüsüz başarı
Bir başarını kimseyle paylaşmadan tek kutla.
Eleştiri toleransı
Eleştiri aldığında 'değersizim' demek yerine bilgi olarak ayır.
İmaj-altı keşif
İmaj yönetimi olmadan gerçekten kim olduğunu yaz.
Onay-vericisi olma
Başkasına spontane bir takdir/övgü ver.
İç ses
'Beğenilmezsem değersizim' yerine 'değerim bağımsız' de.
Şema Terapide nasıl çalışılır?
Şema Terapide OA ile çalışma 'içsel değer kaynağı' geliştirir. Sandalye çalışmasında 'koşullu seven figür' karşıya konur; yetişkin Mete 'koşulsuz değerliyim' diye savunur. Süreç 10-14 ay.
Sıkça sorulanlar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu şemalarla yapılandırılmış çalışmak ister misiniz?
Mete Psikoloji bünyesinde Şema Terapi, merkez ekollerimizden biridir. Yüksek skorlu şemalarınızla genelde 8-16 ay süren yapılandırılmış bir süreçle çalışılır: imgeleme, sandalye çalışması, mod analizi ve yetişkin-çocuk diyalog teknikleriyle.
Şema Terapi seansı planlamak istiyorum
WhatsApp'tan ekibimizle iletişime geçin, ön görüşme planlayalım. Sonuçlarınız mesajda hazır.
WhatsApp'tan iletişime geç →Şema Terapi süreci nasıl ilerler?
Şema Terapi ekolünün detaylı sayfasını okuyun: hangi tekniklerle çalışılır, kaç seans, kimler için uygundur.
Şema Terapi sayfasına git →Bu test bir klinik tanı aracı değildir; öz farkındalık için tasarlanmıştır. Klinik düzeyde yardım için uzmanla görüşmenizi öneririz.