🕒
Kontrol kaybı
Süreyi azaltma denemelerinin sonuçsuz kalması.
Çocuk & Ergen Psikolojisi
Dijital Bağımlılık
Çocuk ve ergenlerde ekran süresi, belirti haritası ve aile için kademeli dijital detoks rehberi.
EkranAileKaynakça
8 dk okuma
1 dakikada anlat
Dijital bağımlılık, ekran tabanlı içerik veya akıllı telefon kullanımının kontrolden çıkması ve çocuğun/gencin günlük işlevselliğini bozmasıdır. ICD-11 oyun bozukluğunu resmi tanı olarak kabul eder. WHO ve Amerikan Pediatri Akademisi, yaşa göre ekran süresi sınırları önerir; süreç yasak değil kademeli, aile içi sınır ve yapı kurmakla ilerler.
Pratik 4 adım
- Mevcut kullanımı haritalayın: Hangi saatlerde, hangi uygulamalarda ne kadar süre geçiriliyor, yargısız gözlemleyin.
- Ekransız bölgeler belirleyin: Yatak odası ve sofra gibi alanları çocukla birlikte kararlaştırın.
- Alternatif aktivite sunun: Spor, yaratıcı uğraş veya sosyal buluşmayla boşalan zamanı doldurun.
- Rol model olun: Çocuk söylediğinizden çok yaşadığınızı taklit eder.
Bu kişiler için
Çocuğunun veya ergeninin ekran kullanımını sınırlamakta zorlanan, uyarı işaretlerini fark eden ebeveynler için.
Profesyonel destek ne zaman?
Ekran kullanımı akademik başarıyı ciddi ölçüde etkiliyor, sosyal ilişkiler zayıflıyor, uyku-beslenme düzeni bozuluyor veya kısıtlama denendiğinde şiddetli tepkiler ortaya çıkıyorsa profesyonel destek önerilir.
Dijital Bağımlılık Rehberi
\u00c7ocuk ve Ergenlerde Dijital Bağımlılık
Ekran s\u00fcresi de\u011ferlendirme aracı, ya\u015fa g\u00f6re \u00f6neriler ve pratik ebeveyn rehberi ile \u00e7ocu\u011funuzun dijital d\u00fcnyasında sa\u011flıklı sınırlar olu\u015fturun.
Ekran S\u00fcresi De\u011ferlendirme Aracı
A\u015fa\u011fıdaki 10 soruyu yanıtlayarak \u00e7ocu\u011funuzun ekran kullanım profilini de\u011ferlendirin. Bu ara\u00e7 tanı aracı de\u011fildir; y\u00f6nlendirici bir \u00f6n de\u011ferlendirmedir.
1.Çocuğunuz günde ortalama kaç saat ekran önünde?
0 saat0 saat12 saat
2.Ekran kullanımını sınırlamaya çalıştığınızda tepki gösteriyor mu?
3.Ekran dışı aktivitelere ilgisini kaybetti mi?
4.Uyumadan önce ekran kullanıyor mu?
5.Ekran kullanımı okul performansını etkiliyor mu?
6.Arkadaşlarıyla yüz yüze vakit geçirmek yerine ekranı mı tercih ediyor?
7.Ekran kullanımı yüzünden uyku düzeni bozuldu mu?
8.Gizlice ekran kullanmaya çalışıyor mu?
9.Ekran kullanımını sorduğunuzda savunmaya geçiyor mu?
10.Ekransız vakit geçirirken huzursuz/sıkılmış görünüyor mu?
Ya\u015f Grubuna G\u00f6re \u00d6nerilen Ekran S\u00fcreleri
D\u00fcnya Sa\u011flık \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) \u00f6nerileri
0–2 yaş
Ekran kullanımı önerilmez
Video görüşmeleri dışında ekran kullanımından kaçınılmalıdır. Bu dönemde yüz yüze etkileşim, fiziksel keşif ve duyusal deneyimler gelişim için kritiktir.
2–5 yaş
En fazla 1 saat
Yüksek kaliteli, eğitici içeriklerle sınırlı tutulmalıdır. Ebeveyn eşliğinde izleme tercih edilmelidir.
6–12 yaş
En fazla 2 saat
Eğlence amaçlı ekran süresi günde 2 saati geçmemeli. Ödev ve okul dışı kullanım ayrı tutulmalıdır. Fiziksel aktiviteye öncelik verilmelidir.
13–18 yaş
Sınırlar birlikte belirlenmeli
Ergenle birlikte sınırlar koyun. Uyku, fiziksel aktivite ve sosyal ilişkilerin önüne geçmemesini sağlayın. Dijital okuryazarlık becerileri kazandırın.
Dijital Ba\u011fımlılık Belirtileri
A\u015fa\u011fıdaki belirtilerden birden fazlasını g\u00f6zlemliyorsanız dikkatli olmanızda fayda var.
Süre Kontrolü Kaybı
Planlanan süreden çok daha fazla ekran önünde kalıyor.
Yoksunluk Belirtileri
Ekran alındığında huzursuzluk, öfke veya ağlama.
Uyku Bozuklukları
Geç yatma, uyanamama veya uyku kalitesinde düşüş.
Akademik Gerileme
Okul ödevlerini ihmal etme, not düşüklüğü.
Sosyal İzolasyon
Yüz yüze iletişimden kaçınma, yalnız kalma tercihi.
Gizli Kullanım
Ekran süresini gizleme, kuralı çiğneme girişimleri.
Fiziksel Belirtiler
Göz yorgunluğu, baş ağrısı, hareketsizlik ve kilo değişimi.
Dikkat Güçlüğü
Kısa süreli odaklanma, kolay dikkat dağılması.
Ebeveynler Ne Yapabilir?
Dijital d\u00fcnyada sa\u011flıklı sınırlar olu\u015fturmak i\u00e7in 10 pratik \u00f6neri.
1
Evinizde ekransız bölgeler belirleyin (yemek masası, yatak odası).
2
Kendiniz de ekran kullanımında rol model olun.
3
Çocuğunuzla birlikte bir “Aile Medya Planı” oluşturun.
4
Ekran saatlerini net ve tutarlı şekilde belirleyin.
5
Ekran dışı alternatif aktiviteler sunun: spor, sanat, doğa.
6
Yatmadan en az 1 saat önce ekranları kapatın.
7
İçerikleri birlikte izleyin ve konuşun.
8
Yasaklamak yerine sınırları birlikte belirleyin.
9
Çocuğunuzun dijital okuryazarlık becerilerini geliştirin.
10
Düzenli aralıklarla ekran alışkanlıklarını birlikte değerlendirin.
Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?
A\u015fa\u011fıdaki durumlardan birini veya birka\u00e7ını g\u00f6zlemliyorsanız bir uzmanla g\u00f6r\u00fc\u015fmenizi \u00f6neririz.
Ekran kısıtlandığında şiddetli öfke nöbetleri yaşıyor.
Okul başarısında belirgin ve sürekli düşüş yaşanıyor.
Arkadaşlıkları ve sosyal ilişkileri ciddi şekilde zayıfladı.
Uyku düzeni tamamen bozuldu (gece geç yatma, sabah kalkamama).
Hijyen, beslenme veya günlük bakımını ihmal ediyor.
Depresif belirtiler veya yoğun kaygı gözleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Ekran kullanımını sınırlandırmaya karşı aşırı tepki, ekran dışı aktivitelere ilgi kaybı, uyku düzeninde bozulma, gizlice ekran kullanma, sosyal ilişkilerde gerileme ve akademik performansta düşüş başlıca belirtiler arasındadır.
\u00c7ocu\u011funuzun Dijital Sa\u011flı\u011fı İ\u00e7in Yanınızdayız
Dijital ba\u011fımlılık, do\u011fru yakla\u015fımla y\u00f6netilebilir bir durumdur. Uzman kadromuzla \u00e7ocu\u011funuz ve aileniz i\u00e7in bireysel bir yol haritası olu\u015fturuyoruz.
Ekran Süresi — Hızlı Tablo
AAP ve WHO önerileri. Saat sayısından çok denge ve içerik belirleyicidir.
0
0-2 yaş
Görüntülü konuşma dışı önerilmez
1 sa
2-5 yaş
Eşlikli ve kaliteli içerik
2 sa
6-12 yaş
Tutarlı günlük sınır
Plan
13-18 yaş
Birlikte belirlenen medya planı
Uyarı İşaretleri
Bu işaretler tek başına tanı koymaz; değerlendirme zamanını söyler.
📚
Akademik düşüş
Notlarda ve okul devamında belirgin bozulma.
🌙
Uyku bozulması
Gece yarısı sonrası ekran, gündüz aşırı yorgunluk.
👥
Sosyal kopuş
Yüz yüze arkadaşlıkların azalması, sadece online dünyada yoğunlaşma.
😡
Sınır tepkisi
Ekran kısıtlanınca yoğun sinirlilik veya çökkün tepki.
🤐
Gizli kullanım
Ekran süresini saklama, yatakta gizlice kullanım.
Dijital Detoks Planı
Yasak değil, kademeli yeniden düzenleme.
1
Hafta 1 — Haritalama
Mevcut ekran süresini yargısız ölçün; hangi saatlerde, hangi uygulamalar?
2
Hafta 2 — Bölge ayrımı
Ekransız bölgeler (yatak, sofra) ve ekran saatleri birlikte belirlenir.
3
Hafta 3 — Alternatif aktivite
Spor, yaratıcı uğraş, sosyal buluşma — boşalan zamanı doldurmak.
4
Hafta 4 — Sürdürme
Aile dijital ritüelleri (Pazar ekransız sabah gibi) kalıcılaşır.
Dopamin Döngüsü — Ekran Neden Çekici?
Bildirim → tıkla → ödül → tekrar. Süreç desteği bu döngüye birden çok noktada müdahale eder.
Bildirim
Renkli, ses, kırmızı nokta.
Tıkla
Anlık merak, dürtü.
Ödül
Beğeni, mesaj, yeni içerik.
Tekrar
Otomatik kontrol davranışı.
Bildirim
Renkli, ses, kırmızı nokta.
Tıkla
Anlık merak, dürtü.
Ödül
Beğeni, mesaj, yeni içerik.
Tekrar
Otomatik kontrol davranışı.
Mete'den 5 Pratik Dijital Sınır Önerisi
- Birlikte plan. Sınırı çocukla beraber yazın; tek taraflı kuraldan daha güçlüdür.
- Ekransız sofra. Yemek masası kalıcı bir ekransız bölge olsun.
- Yatak odası ekrandan ayrı. Telefon-tablet salonda şarjda kalsın.
- Aile dijital ritüeli. Pazar sabahları ekransız kahvaltı gibi sabit bir ritüel.
- Rol modeliniz. Çocuk söylediğinizden çok yaşadığınızı taklit eder.
Sık Sorulan Sorular
BPS
Graduate Member
#763717
Deneyim
2.000+ seans
Yetişkin · çift · çocuk
Memnuniyet
4.9 puan
Google 183+ yorum
Yanıt
24 saat içinde
İlk randevu
Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
- DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
- Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
- Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
- Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
- 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.
Bu Konuda Daha Fazlası
Rehber
Cocuk Psikolojisi Rehberi
Detaylı uzman rehberi
OkuRehber
Uyku Rehberi
Detaylı uzman rehberi
OkuRehber
Stres Rehberi
Detaylı uzman rehberi
Okuİlgili Yazı
PHQ-9: Depresyon Ölçeği Klinikte Nasıl Yorumlanır
PHQ-9, depresyon belirtilerini iki haftalık pencerede tarayan dokuz maddelik standart bir araçtır. Tanı koy...
Okuİlgili Yazı
Distimi (Kalıcı Depresif Bozukluk): Hafif Görünüp Kronikleşen
Distimi yıllarca süren hafif ama kronik bir depresif tablodur; sıklıkla 'karakterim böyle' diye normalleşti...
OkuTarama Testi
İlgili Tarama Testi
Bilimsel ölçeklere dayalı kısa değerlendirme
OkuHizmetimiz
Bağımlılık Tedavisi
Bu alanda uzman destek
Oku