EAT-26: Yeme Tutum Testi ve Klinik Yorumu

EAT-26, yeme tutumları ve örüntülerini değerlendiren, kısa, kendi kendine doldurulabilen bir tarama testidir. Tanı koymaz; klinisyenin yapılandırılmış değerlendirmesi öncesinde yön gösterir. Mete Psikoloji ofisinde EAT-26, danışanın öyküsü, fiziksel sağlık verileri ve eşlik eden ruhsal belirtilerle birlikte yorumlanır.

EAT-26 Nereden Geliyor?

Garner, Olmsted, Bohr ve Garfinkel tarafından 1982 yılında Psychological Medicine dergisinde yayımlanan çalışmayla EAT-26, daha uzun olan orijinal EAT-40 ölçeğinin kısaltılmış halidir. Üç ana faktörü değerlendirir: diyet, bulimik davranış ve oral kontrol. DSM-5-TR (APA, 2022) yeme bozukluğu kategorileriyle (anoreksiya nervoza, bulimia nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu) uyumlu klinik kullanım literatürü güçlüdür.

Ölçek genellikle 13 yaş ve üstü bireylerde uygulanır; ergenler için özel dikkat gerekir. WHO ICD-11 beslenme ve yeme bozukluğu kategorileri de testin tarama amacıyla uyumludur.

Puanlama ve 20 Puan Eşiği

EAT-26 toplam puanı 0 ile 78 arasındadır. Maddeler altı seçenekli Likert tipindedir; "her zaman" yanıtı 3 puan, "sıklıkla" 2 puan, "bazen" 1 puan, "nadiren / hiçbir zaman / bazı" yanıtları 0 puan alır (25. madde ters puanlamayla işler).

• 20 ve üzeri toplam puan: Yeme bozukluğu riski için anlamlı bir tarama sinyali. Klinik değerlendirme önerilir.
• 20 altı toplam puan: Tarama eşiği altı. Yine de davranışsal sorular bölümünde (kusma, aşırı egzersiz, laksatif kullanımı, tıkanırcasına yeme) işaret varsa klinik görüşme önerilir.

Eşik puan tek başına anoreksiya, bulimia veya tıkanırcasına yeme bozukluğu tanısı koymaz. Yeme bozukluğu tanısının konulması, kilo öyküsü, BKİ trendi, bilişsel örüntüler ve laboratuvar verilerinin değerlendirilmesini içerir.

Test Hangi Soruları Sorar?

EAT-26 üç alt boyutu kapsar:

1. Diyet alt ölçeği: Kalori kısıtlaması, yüksek kalorili besinlerden kaçınma, kilo verme isteği.
2. Bulimia ve yiyecek meşguliyeti: Tıkanırcasına yeme, yiyecekle ilgili kafa karışıklığı, telafi davranışı dürtüsü.
3. Oral kontrol: Yeme üzerindeki kontrol algısı, sosyal yeme baskısı, kilo verirken çevre tepkisi.

Ek olarak son altı aydaki belirli davranışların sıklığını soran maddeler vardır (kusma, laksatif, aşırı egzersiz, kontrol kaybı şeklinde tıkanma). Bu davranışsal maddeler, toplam puandan bağımsız olarak tek başına klinik anlam taşıyabilir.

Mete Psikoloji'de Test Sonrası Süreç

EAT-26 sonucu, ilk görüşme öncesinde veya sırasında klinisyenle birlikte ele alınır. Yapılan üç temel iş şudur:

• Tıbbi koordinasyon: Belirgin kilo kaybı, amenore, elektrolit dengesizliği şüphesi durumunda dahiliye veya psikiyatri konsültasyonu öncelenir.
• Bilişsel formülasyon: Beden algısı, mükemmeliyetçilik, duygu düzenleme güçlüğü gibi alanlar BDT çerçevesinde haritalandırılır.
• Şema temelli derinleştirme: Erken uyumsuz şemaların yeme örüntüsüyle ilişkisi, gerektiğinde şema terapi modeliyle çalışılır.

Yeme bozukluklarında haftalık terapi yapısı, davranışsal değişimin ve duygusal regülasyonun sürdürülmesinde belirleyici bir çerçeve sunar.

Ergenlerde ve Erkek Danışanlarda Dikkat

EAT-26 başlangıçta büyük ölçüde kadın örneklemlerinde valide edilmiştir; ancak son 20 yılda erkeklerde de tarama aracı olarak kullanılmaktadır. Erkek danışanlarda kas dismorfisine yönelik yeme örüntüleri (örneğin aşırı protein yükleme, kilo aldırma odaklı kısıtlayıcı diyet) standart EAT-26 ile yeterince yakalanmayabilir; ek değerlendirme gerekir.

Ergenlerde test, çocuk-ergen süreçlerinde aile dinamikleri ve okul bağlamı birlikte değerlendirilerek yorumlanır.

Tarama, Tanının Yerine Geçmez

EAT-26'nın en kritik mesajı tekrar tekrar vurgulanmalıdır: sonuç bir tanı değildir. "Test pozitif çıktı, demek ki anoreksiyam var" cümlesi yanlıştır. Aynı şekilde "20 altıydı, tamamen iyiyim" cümlesi de yanıltıcı olabilir. Antalya psikolog arayışındaki danışanlar için en sağlıklı adım, testin sonucunu klinisyenle birlikte yorumlamaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

EAT-26 puanım 22. Yeme bozukluğum var mı?

Testte puanım düşük ama yine de kusuyor veya aşırı egzersiz yapıyorum. Ne yapmalıyım?

EAT-26 çocuklarda kullanılabilir mi?

Test sonucumu kim görür?

Tedavi süreci ne kadar sürer?