Bağımlılık Kümelenmesi · Klinik Rehber

Alkol Bağımlılığı

DSM-5 alkol kullanım bozukluğu, AUDIT tarama ve kanıta dayalı değişim süreci. Hassas, yargısız klinik yaklaşımla.

DSM-5 + AUDITDöngü haritası10 dk okuma
WhatsApp ile Yazin0507 336 80 45
Mete alkol bağımlılığı rehberi
Yazar: Uzm. Psk. Berk MeteGözden geçiren: Mete Psikoloji Klinik EkibiSon güncelleme: Mayıs 2026
8 dk okuma

Özet

Alkol kullanım bozukluğu, yapılandırılmış bir süreçle belirgin biçimde düzelebilen bir tablodur. DSM-5 kriterleri ve AUDIT taraması ile durumu netleştirmek, motivasyonel görüşme ve BDT temelli süreç ile alkolle ilişkinizi yeniden kurmak mümkündür. Yoksunluk sürecinin tıbbi gözetim altında yapılması önerilir.

Türkiye'de Alkol Tablosu

Toplum geneli tahmini rakamlar — bireysel deneyim farklılaşır. Kaynaklar: TÜİK, DSÖ.

%5-8
Riskli kullanım
Yetişkin erkeklerde tahmini oran
%2
Bağımlılık düzeyi
Genel popülasyon yıllık tahmin
11
DSM-5 kriteri
2 ya da daha fazlası tanı için yeterli
20+
AUDIT skoru
Olası bağımlılık eşiği

DSM-5 — Alkol Kullanım Bozukluğu Kriterleri

12 ay içinde 2 ya da daha fazla maddenin bulunması tanı için yeterlidir. Hafif (2-3), orta (4-5), şiddetli (6+) olarak derecelendirilir.

01

Planlandığından fazla

Niyet edilenden daha çok ya da daha uzun süre alkol alımı.

02

Azaltma çabası sonuçsuz

Bırakma ya da azaltma denemelerinin tekrar tekrar başarısız olması.

03

Zaman harcaması

Alkol bulma, içme veya etkisinden kurtulma için ciddi zaman.

04

Aşerme (craving)

Yoğun istek, zihinde sürekli alkol düşüncesi.

05

Sorumluluk aksaması

İş, okul, ev sorumluluklarını yerine getirmede güçlük.

06

Sosyal kayıplara rağmen

İlişki sorunları büyüse de alkol kullanımının sürmesi.

07

Aktivite terki

Önemli sosyal, mesleki veya keyif veren aktivitelerin bırakılması.

08

Tehlikeli durum

Araç sürerken vb. tehlikeli koşullarda kullanım.

09

Bedensel zarara rağmen

Fiziksel/ruhsal soruna rağmen kullanımın sürmesi.

10

Tolerans

Aynı etki için giderek daha yüksek doz gereksinimi.

11

Yoksunluk belirtileri

Terleme, titreme, anksiyete, ileri vakada nöbet riski.

AUDIT — Skor Aralıkları

DSÖ'nün 10 maddelik altın standart tarama aracı. Türkçe geçerlik çalışması yapılmıştır.

0-7
Düşük risk
Mevcut kullanım sürdürülebilir, takip önerilir.
8-15
Riskli kullanım
Kısa müdahale, psikoeğitim önerilir.
16-19
Zararlı kullanım
Kapsamlı klinik değerlendirme.
20+
Olası bağımlılık
Yapılandırılmış süreç, gerekirse tıbbi destek.

Bağımlılık Döngüsü — Nasıl Sürer?

Stres, geçici rahatlama beklentisi, tolerans ve yoksunluk birbirini besler. Süreç desteği bu döngüye birden çok noktada müdahale eder.

Değişim — Tipik Fazlar

Süreç doğrusal değildir. Aşağıdaki fazlar yön haritasıdır.

1

Değerlendirme

AUDIT, DSM-5 kriter taraması, biyopsikososyal anamnez. Hedef birlikte belirlenir.

2

Stabilizasyon

Şiddetli kullanımda tıbbi gözetim altında detoks; yoksunluk semptomlarının yönetimi.

3

Aktif çalışma

Motivasyonel görüşme, BDT, tetikleyici ve baş etme planı, sosyal destek inşası.

4

Sürdürme

Nüks önleme planı, yüksek riskli durum simülasyonu, booster seanslar.

Sosyal İçici · Problemli İçici · Bağımlı — Temel Farklar

Kontrol

Boyut
Kontrol
Sosyal İçici
Miktarı / sıklığı belirleyebilir
Problemli İçici
Sıkça hedefini aşar
Bağımlı
Niyet ettiği miktarı tutturamaz

Sonuç

Boyut
Sonuç
Sosyal İçici
Belirgin işlevsel sorun yok
Problemli İçici
İş / ilişki / sağlık zorlanmaları
Bağımlı
Çoklu alanda işlev kaybı

Yoksunluk

Boyut
Yoksunluk
Sosyal İçici
Yok
Problemli İçici
Hafif huzursuzluk
Bağımlı
Titreme, anksiyete, nöbet riski

Yaklaşım

Boyut
Yaklaşım
Sosyal İçici
Psikoeğitim
Problemli İçici
Kısa müdahale, BDT
Bağımlı
Yapılandırılmış süreç + tıbbi gözetim

Sık Sorulan Sorular

BPS

Graduate Member

#763717

Deneyim

2.000+ seans

Yetişkin · çift · çocuk

Memnuniyet

4.9 puan

Google 183+ yorum

Yanıt

24 saat içinde

İlk randevu

Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
  1. DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
  2. Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
  3. Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
  4. Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
  5. 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.

Bu Konuda Daha Fazlası

Rehber

Dijital Bagimlilik Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

Rehber

Depresyon Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

Rehber

Travma Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

İlgili Yazı

PHQ-9: Depresyon Ölçeği Klinikte Nasıl Yorumlanır

PHQ-9, depresyon belirtilerini iki haftalık pencerede tarayan dokuz maddelik standart bir araçtır. Tanı koy...

Oku

İlgili Yazı

Distimi (Kalıcı Depresif Bozukluk): Hafif Görünüp Kronikleşen

Distimi yıllarca süren hafif ama kronik bir depresif tablodur; sıklıkla 'karakterim böyle' diye normalleşti...

Oku

Tarama Testi

İlgili Tarama Testi

Bilimsel ölçeklere dayalı kısa değerlendirme

Oku

Hizmetimiz

Bağımlılık Tedavisi

Bu alanda uzman destek

Oku