Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin istemediği, tekrarlayan ve sıkıntı verici düşünceler (obsesyonlar) yaşaması ve bu sıkıntıyı azaltmak için tekrarlayan davranışlar veya zihinsel eylemler (kompulsiyonlar) gerçekleştirmesi ile karakterize edilen bir anksiyete bozukluğudur. OKB, dünya genelinde her elli kişiden birini etkileyen ciddi ama tedavi edilebilir bir durumdur.

Obsesyon Nedir?

Obsesyonlar, kişinin zihnine istemsiz olarak gelen, tekrarlayan ve belirgin sıkıntıya neden olan düşünce, dürtü veya imgelerdir. Kişi bu düşünceleri mantıksız veya abartılı bulabilir ancak onları kontrol edemez. Obsesyonlar gerçek arzuları yansıtmaz — aksine kişinin değer sistemine aykırı olduğu için bu kadar rahatsızlık verirler.

Kompulsiyon Nedir?

Kompulsiyonlar, obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak veya korkulan bir durumu önlemek amacıyla gerçekleştirilen tekrarlayan davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir. Kişi bu davranışları yapmak zorunda hisseder. Kompulsiyonlar geçici rahatlama sağlar; ancak uzun vadede obsesyon-kompulsiyon döngüsünü güçlendirir.

Yaygın OKB Türleri

• Kontaminasyon OKB: Kirlenme, mikrop kapma korkusu ve aşırı temizlik/yıkama ritüelleri
• Kontrol OKB: Kapıyı kilitleyip kilitlemediğini, ocağı kapatıp kapatmadığını tekrar tekrar kontrol etme
• Simetri ve düzen OKB: Eşyaların belirli bir düzende olması gerektiği hissi ve düzenleme ritüelleri
• Zarar verme obsesyonları: Sevdiklerine veya kendine zarar verme düşüncelerinden korkma (bu düşünceler istem dışıdır ve eyleme dönüşmez)
• Dini/ahlaki obsesyonlar: Dine veya ahlaka aykırı düşüncelerden korku ve bunları nötralize etme çabaları
• İlişki OKB: Partnerini sevip sevmediği, doğru kişiyle olup olmadığı konusunda obsesif şüpheler

OKB Nasıl Tedavi Edilir?

Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP)

ERP, OKB tedavisinde altın standart olarak kabul edilen psikoterapi yaklaşımıdır. Bu tedavide kişi, obsesyonları tetikleyen durumlarla kademeli olarak yüzleştirilirken kompulsif davranışları yapmaktan kaçınır. Zamanla beyin, obsesif düşüncenin gerçek bir tehlike olmadığını öğrenir ve kaygı doğal olarak azalır.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

BDT kapsamında obsesif düşüncelere verilen anlamlar ele alınır: "Bu düşünceyi düşünmem kötü bir insan olduğum anlamına gelir" gibi meta-bilişsel inançlar sorgulanır. Düşünce-eylem kaynaşması (thought-action fusion) gibi bilişsel çarpıtmalar çalışılır.

Farmakoterapi

Orta-ağır OKB'de SSRI grubu ilaçlar psikiyatrist gözetiminde kullanılabilir. İlaç tedavisi ile psikoterapi kombinasyonu en etkili sonuçları vermektedir.

OKB belirtilerinizi değerlendirmek için OKB testini uygulayabilirsiniz. Tedavi süreci hakkında bilgi almak için OKB tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.