Sağlık Anksiyetesi
Hipokondri — DSM-5 hastalık anksiyetesi bozukluğu
Sağlık Anksiyetesi Nedir?
Sağlık anksiyetesi, kişinin ciddi bir hastalığa sahip olduğuna ya da yakalanacağına dair sürekli kaygı taşıdığı bir tablodur. DSM-5'te "hipokondri" tanısı kaldırılmış, yerine iki yeni tanı eklenmiştir:
- • Hastalık Anksiyetesi Bozukluğu: Bedensel belirti az veya yok, ama hastalık korkusu yoğun.
- • Somatik Belirti Bozukluğu: Belirgin bedensel belirtiler var, üzerine aşırı kaygı eklenmiş.
Tipik Belirtiler
- • Bedensel duyumları (kalp atışı, mide gurultusu, baş ağrısı) ciddi hastalık işareti olarak yorumlama
- • Sürekli vücut taraması — "bir şey var mı?"
- • Sık sık doktor değiştirme veya tetkik tekrarlatma
- • İnternette belirti araştırma — siberkondri
- • Hastalık haberlerinden, hastane ortamından kaçınma
- • Yakınlardan sürekli güven arama: "Sence bu kanser olabilir mi?"
- • Tıbbi tetkikler normal çıksa bile rahatlamanın 1-3 günde geçmesi, sonra döngüye girmesi
Siberkondri — Modern Bir Yüz
"Siberkondri", internette belirti arayarak korkularını besleyen bir döngünün adıdır. Google'da "yorgunluk + baş ağrısı" arayan kişi 5 dakika içinde "beyin tümörü" sayfalarına ulaşır. Bu döngü:
- 1. Bedensel duyum fark edilir
- 2. İnternette aranır
- 3. En kötü senaryolar görünür
- 4. Anksiyete artar
- 5. Daha çok beden taraması yapılır → daha çok duyum bulunur
- 6. Tekrar arama → kısır döngü
Tedavi Yaklaşımları
- • BDT (Salkovskis modeli): Sağlık anksiyetesi için en kanıt-temelli yaklaşım. "Bedensel duyumların felaket yorumlanması" döngüsünün hedeflenmesi. Paul Salkovskis'in geliştirdiği protokolde "kanıt arama" davranışları (vücut tarama, internet arama, doktor doktor dolaşma) kademeli olarak azaltılır.
- • Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP): "Güven arama" davranışlarının bırakılması — bedensel duyumlara katlanma kapasitesinin artırılması.
- • Mindfulness: Bedensel duyumlara yargısız dikkat — onları "tehlike" değil "geçen olay" olarak görme.
- • İlaç tedavisi: SSRI'lar etkili olabilir, özellikle yoğun depresyon eşlikçi ise.