Yas Kümelenmesi · DSM-5-TR

Komplike Yas

Uzamış Yas Bozukluğu nedir, normal yastan ne zaman ayrışır ve kanıt temelli destek süreci nasıl ilerler — klinik bir rehber.

DSM-5-TR tanımı12 ay eşiği7 dk okuma
WhatsApp ile Yazin0507 336 80 45
Mete komplike yas rehberi
Yazar: Uzm. Psk. Berk MeteGözden geçiren: Mete Psikoloji Klinik EkibiSon güncelleme: Mayıs 2026
7 dk okuma

Özet

Komplike yas (Uzamış Yas Bozukluğu), kaybın ardından 12 ayı geçtiği halde yoğun özlem, kabul güçlüğü ve işlevsel bozulmanın devam ettiği klinik tablodur. CGT (Komplike Yas Terapisi) ve BDT-yas protokolleri kanıt temelli desteklerdir.

Komplike Yas — Tablo

Kaynakça: DSM-5-TR (2022), Prigerson 2009 meta-analiz, Shear 2016 (CGT).

%7-10
Yas yaşayanlarda yaygınlık
Toplum örnekleminde tahmini oran
12+ ay
Süre eşiği (yetişkin)
Çocuklarda 6+ ay
3+
Belirti sayısı
Çoğu gün, klinik düzeyde sıkıntı
16 seans
CGT protokolü
Yapılandırılmış komplike yas süreci

Komplike Yas Nedir?

Yas, sevilen birinin kaybı sonrası yaşanan doğal ve adaptif bir süreçtir. Ancak bazı durumlarda yas süreci "donar" — kişi aylar veya yıllar geçmesine rağmen ilerleyemez. Bu tabloya komplike yas ya da DSM-5-TR'deki yeni adıyla Uzamış Yas Bozukluğu denir.

DSM-5-TR (2022) bu tanıyı resmen ekledi. Holly Prigerson ve ekibinin 20+ yıllık çalışmaları temel alınmıştır. Önceleri "complicated grief" olarak bilinen tablo artık formal bir tanıdır.

DSM-5-TR Tanı Kriterleri

Yetişkinde kayıptan en az 12 ay (çocuklarda 6 ay) sonra hâlâ görülen aşağıdaki belirtilerden 3 veya daha fazlası, çoğu gün, klinik düzeyde sıkıntı yaratacak şiddette:

  • • Kimliğin parçası gibi hissedilen "boşluk hissi"
  • • Kaybedilen kişiye dair yoğun acı/yas duygusu
  • • Kaybedilen kişiye yoğun zihinsel meşguliyet
  • • İnanmama ya da kaybı kabul edememe
  • • Yoğun duygusal acı (öfke, kederlik, üzüntü)
  • • Kayıptan sonra normal yaşam aktivitelerine geri dönmekte güçlük
  • • Duygusal donukluk hissi
  • • Hayatın anlamının yok olduğu hissi
  • • Yoğun yalnızlık hissi

Tipik Yas vs Komplike Yas

Süre

Boyut
Süre
Tipik Yas
6-12 ayda belirgin yumuşama
Komplike Yas
12+ ay yoğunluk sürer

İşlevsellik

Boyut
İşlevsellik
Tipik Yas
Yavaşça geri döner
Komplike Yas
Belirgin bozulma sürer

Bedensel etki

Boyut
Bedensel etki
Tipik Yas
Geçici uyku, iştah dalgaları
Komplike Yas
Kronik yorgunluk, somatik belirtiler

İlişkiler

Boyut
İlişkiler
Tipik Yas
Zamanla yeniden bağlanma
Komplike Yas
Sosyal izolasyon, çekilme

Anlam

Boyut
Anlam
Tipik Yas
Yeniden inşa olur
Komplike Yas
"Anlam yok" hissi sabit kalır

Risk Faktörleri

Komplike yas riski şu durumlarda artar:

  • • Ani, beklenmeyen kayıp (intihar, kaza, ani hastalık)
  • • Çocuğun, eşin veya ebeveynin (özellikle erken yaşta) kaybı
  • • Kayıp sonrası sosyal destek eksikliği
  • • Önceki ruh sağlığı öyküsü
  • • Bağımlı / kaygılı bağlanma stili
  • • Kayıp anında çatışmalı ilişki olması
  • • Çoklu kayıplar — kısa sürede birden fazla yakın kayıp

Komplike Yas Destek Süreci

CGT (Shear et al.) ve BDT-yas protokollerinden uyarlanmış genel akış. Sıralar esnek; sizin temponuza göre planlanır.

1

Değerlendirme ve Güven

İlk 1-2 görüşme: kaybınızı dinleyen, yargılamayan bir alan. Yapılandırılmış ölçek (PG-13, ICG) ile şiddet ve eşlikçi tablolar değerlendirilir.

2

Kayıp Anlatısı

Kayıpla ilgili anlatının güvenli şekilde paylaşılması. Bastırılan duygulara temas, kaçınılan anılara dokunma — kontrollü ritimde.

3

Yapısal Etkinlikler

Sevdiğinizin yerlerini ziyaret etmek, eşyalarına dokunmak gibi planlı kaçınma azaltma çalışmaları. Adımlar küçük ve birlikte planlanır.

Mete'den not: Komplike yasta 'tutunma' bir sevgi göstergesidir. Adımlar bu sevgiye saygıyla atılır.

4

Yeniden Bağlanma

Yaşamla yeniden temas: kayıp sonrası "hâlâ ben kimim?" sorusu üzerine çalışma, yeni roller ve anlamlar.

5

Sürdürme

Kazanılan beceri ve içgörüleri günlük yaşama yerleştirme. Anma günleri için plan, geri dönüş dalgaları için araçlar.

Yas Kümelenmesi

Yas Aşamaları

Kübler-Ross 5 aşama

Sevdiğini Kaybetmek

Pratik rehber

Yas Ana Rehberi

Genel

Depresyon Testi

Yas-depresyon ayrımı

Yas Danışmanlığı

Hizmet

Ayrılık Sonrası

İlişki yası

Sık Sorulan Sorular

BPS

Graduate Member

#763717

Deneyim

2.000+ seans

Yetişkin · çift · çocuk

Memnuniyet

4.9 puan

Google 183+ yorum

Yanıt

24 saat içinde

İlk randevu

Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
  1. DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
  2. Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
  3. Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
  4. Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
  5. 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.

Bu Konuda Daha Fazlası

Rehber

Yas Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

Rehber

Depresyon Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

Rehber

Travma Rehberi

Detaylı uzman rehberi

Oku

İlgili Yazı

PHQ-9: Depresyon Ölçeği Klinikte Nasıl Yorumlanır

PHQ-9, depresyon belirtilerini iki haftalık pencerede tarayan dokuz maddelik standart bir araçtır. Tanı koy...

Oku

İlgili Yazı

Distimi (Kalıcı Depresif Bozukluk): Hafif Görünüp Kronikleşen

Distimi yıllarca süren hafif ama kronik bir depresif tablodur; sıklıkla 'karakterim böyle' diye normalleşti...

Oku

Tarama Testi

İlgili Tarama Testi

Bilimsel ölçeklere dayalı kısa değerlendirme

Oku

Hizmetimiz

Yas ve Kayıp Terapisi

Bu alanda uzman destek

Oku