Anksiyete Kümelenmesi · DSM-5

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (GAD)

Süregelen, kontrol edilemeyen endişe. DSM-5 kriterleri, Wells'in metakognitif modeli ve kanıta dayalı süreç.

DSM-5 + GAD-7Wells metakognitif8 dk okuma
WhatsApp ile Yazin0507 336 80 45
Mete YAB rehberi
Yazar: Uzm. Psk. Berk Mete·Mayıs 2026
7 dk okuma
Yazar: Uzm. Psk. Berk MeteGözden geçiren: Mete Psikoloji Klinik EkibiSon güncelleme: Mayıs 2026

Özet

YAB, birden çok yaşam alanına yayılan, en az 6 aydır süren ve kontrol edilmesi güç sürekli endişe tablosudur. Çekirdek tedavi BDT ve metakognitif terapidir; SSRI/SNRI şiddetli vakalarda eklenebilir.

YAB — Klinik Veriler

DSM-5-TR ve uluslararası epidemiyoloji.

%3.1
Yıllık yaygınlık
Yetişkin nüfus
%5.7
Yaşam boyu
ABD verisi (Kessler 2005)
2:1
Kadın:Erkek
Cinsiyet oranı
%60+
Komorbid depresyon
YAB ile birlikte sık

Altı Ana Belirti

DSM-5: Endişenin yanında en az 3 belirti — 6 ay süreli, işlevselliği bozmalı.

😟

Sürekli endişe

Birden fazla yaşam alanında, en az 6 aydır süren, kontrol edilemeyen aşırı kaygı.

🥱

Çabuk yorulma

Belirgin bedensel ve zihinsel tükenme; uyku iyi olsa bile dinlenmemiş hissetme.

💪

Kas gerginliği

Boyun, omuz, çene kasları sürekli kasılı; kronik baş ağrısı eşlik eder.

🧠

Konsantrasyon güçlüğü

Zihnin 'boşalması', detaylara odaklanamama, ipucu kaçırma.

😤

İrritabilite

Sinirlenme eşiği düşer; küçük şeylerden büyük tepki.

🌙

Uyku bozukluğu

Uykuya dalma güçlüğü, gece uyanmaları, dinlendirici olmayan uyku.

Endişe Döngüsü — Wells Modeli

Olumlu metakognisyon ('endişelenirsem hazır olurum') → endişeye sığınma → olumsuz metakognisyon → daha çok endişe.

Normal Endişe vs YAB

Süre

Özellik
Süre
Normal Endişe
Olay/sorun süresince
YAB
En az 6 ay, sürekli

Konu

Özellik
Konu
Normal Endişe
Belirli sorun
YAB
Birden fazla yaşam alanı, içerikten içeriğe

Kontrol

Özellik
Kontrol edilebilirlik
Normal Endişe
Bırakabilirsiniz
YAB
Bırakmakta güçlük çekersiniz

İşlevsellik

Özellik
İşlevsellik
Normal Endişe
Korunur
YAB
Belirgin bozulma

Bedensel

Özellik
Bedensel
Normal Endişe
Hafif gerginlik
YAB
Kas gerginliği, yorgunluk, uyku bozulması

GAD-7 Skor Aralıkları

7 soruluk yaygın anksiyete tarama ölçeği. Klinik tanı değildir; size yön gösterir.

0-4
Minimal
Anlamlı bulgu yok.
5-9
Hafif
İzlenmesi önerilir.
10-14
Orta
Klinik değerlendirme.
15-21
Şiddetli
Aktif süreç önerilir.

BDT + MCT YAB Süreci

Tipik 12-20 seans aralığı. Endişe içeriğinden endişe tutumuna geçiş.

1

Psikoeğitim + endişe günlüğü

Endişenin nasıl çalıştığı, günlük endişe kayıtları, tetikleyici haritası.

2

Endişe tipi ayırma

Çözülebilir endişe vs çözülemez endişe ayrımı. İkisine farklı yaklaşım.

3

Endişe ertelemesi

Gün içinde dağılan endişeyi belirli bir 'endişe saatine' erteleme tekniği.

4

Metakognitif çalışma (Wells)

Endişe hakkındaki inançların ele alınması: 'Endişem kontrolden çıktı.' inancı.

5

Belirsizlik toleransı

%100 emin olmadan yaşamak kapasitesinin güçlendirilmesi.

6

Nüks önleme

Stresli dönemlerde devreye alınacak araçların planlanması.

Sık Sorulan Sorular

Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
  1. DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
  2. Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
  3. Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
  4. Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
  5. 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.

BPS

Graduate Member

#763717

Deneyim

2.000+ seans

Yetişkin · çift · çocuk

Memnuniyet

4.9 puan

Google 183+ yorum

Yanıt

24 saat içinde

İlk randevu