😴
Hipersomni
Günde 10+ saat uyku, sabah kalkamama, gündüz uykululuk.
Depresyon Kümelenmesi
Mevsimsel Depresyon (SAD)
Sonbahar-kış aylarında tekrarlayan depresif örüntü; ışık tedavisi, BDT ve yaşam düzeniyle yönetilen mevsimsel tablo.
Mevsimsel örüntü10.000 lux7 dk okuma
7 dk okuma
Mevsimsel Depresyon Nedir?
Mevsimsel Duygulanım Bozukluğu (SAD — Seasonal Affective Disorder), DSM-5'te mevsimsel örüntülü majör depresif bozukluk olarak tanımlanır. Sonbahar-kış aylarında başlayan, ilkbahar-yaz aylarında tam remisyona giren tekrarlayan depresif tablodur.
Mekanizmasında gün ışığı azalmasının melatonin-serotonin dengesini bozması ve sirkadyen ritmi etkilemesi yer alır. Kuzey enlemlerde yaygınlık belirgin olarak artar.
SAD — Tablo ve Yaygınlık
Kaynak: Magnusson 2000, Rosenthal 2006, NICE 2009.
%1-10
Yaşam boyu görülme
Enlem arttıkça yaygınlık artar
4x
Kadınlarda görülme
Erkeklere kıyasla daha sık
%60-70
Işık tedavisi yanıtı
10.000 lux, günde 30 dk, 2-4 hafta
~8 ay
Türkiye'de tipik seyir
Eylül - Nisan arası belirti dönemi
Sonbahar - Kış - Bahar Döngüsü
SAD'ın yıllık seyri her yıl benzer biçimde tekrarlar.
1
Eylül - Ekim
Gün ışığı azalır. Enerji düşer, sabah kalkmak zorlaşır, ilk çökme belirtileri başlar.
2
Kasım - Aralık
Tablonun zirvesi. Hipersomni, karbonhidrat çekimi, kilo alımı, sosyal geri çekilme.
3
Ocak - Şubat
Belirtiler yoğun seyreder. İş ve ilişkilerde işlev kaybı belirgin hale gelir.
4
Mart - Nisan
Gün ışığı uzar; tablo kademeli olarak hafifler. 'Normal' hisse geri dönüş.
5
Mayıs - Ağustos
Tam remisyon. Kişi 'sanki başka biriymişim' der. Bir sonraki sonbahara kadar belirtiler yok.
SAD Belirtileri
Klasik depresyonun aksine iştah ve uyku artışı tipiktir.
🍞
Karbonhidrat Çekimi
Tatlı ve nişastalı yiyeceklere yönelim; kilo alımı.
🔋
Enerji Düşüklüğü
Sabah kurşun hissi, gün boyu yorgunluk.
🏠
Sosyal Geri Çekilme
Plan iptali, evde kalma, ilişkilerde mesafe.
💭
Konsantrasyon Güçlüğü
İş ve okul performansında düşüş, dikkat dağınıklığı.
🌑
Düşük Ruh Hali
Sürekli çökkünlük, motivasyon kaybı; kış aylarına özgü.
Mevsimsel vs Majör Depresyon
| Özellik | Mevsimsel (SAD) | Majör Depresyon |
|---|---|---|
| Başlangıç örüntüsü | Her sonbahar başlar. | Mevsimden bağımsız. |
| Süre | 5-8 ay, sonra tam remisyon. | Süre değişken, mevsim örüntüsü yok. |
| İştah | Artar (karbonhidrat çekimi). | Genellikle azalır. |
| Uyku | Hipersomni. | Çoğunlukla uykusuzluk. |
| En etkili tedavi | Işık tedavisi + BDT + D vitamini. | BDT/IPT + gerektiğinde SSRI. |
| Tekrar riski | Yıllık tekrarlama belirgin. | Yaklaşık %50 nüks. |
Başlangıç örüntüsü
- Mevsimsel (SAD)
- Her sonbahar başlar.
- Majör Depresyon
- Mevsimden bağımsız.
Süre
- Mevsimsel (SAD)
- 5-8 ay, sonra tam remisyon.
- Majör Depresyon
- Süre değişken, mevsim örüntüsü yok.
İştah
- Mevsimsel (SAD)
- Artar (karbonhidrat çekimi).
- Majör Depresyon
- Genellikle azalır.
Uyku
- Mevsimsel (SAD)
- Hipersomni.
- Majör Depresyon
- Çoğunlukla uykusuzluk.
En etkili tedavi
- Mevsimsel (SAD)
- Işık tedavisi + BDT + D vitamini.
- Majör Depresyon
- BDT/IPT + gerektiğinde SSRI.
Tekrar riski
- Mevsimsel (SAD)
- Yıllık tekrarlama belirgin.
- Majör Depresyon
- Yaklaşık %50 nüks.
Gün Işığı Saatleri ve Ruh Hali
Antalya örneği — yıl boyunca gün ışığı süresi ve SAD belirti yoğunluğu.
Oca
10 sa
Zirve
Şub
11 sa
Yoğun
Mar
12 sa
Hafifleme
Nis
13 sa
Remisyon
May
14 sa
İyi
Haz
15 sa
En iyi
Tem
14 sa
İyi
Ağu
13 sa
İyi
Eyl
12 sa
Geçiş
Eki
11 sa
İlk çökme
Kas
10 sa
Belirgin
Ara
9 sa
Zirve
Yaklaşık değerler; bireysel örüntü farklılaşabilir.
Sık Sorulan Sorular
Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
- DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
- Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
- Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
- Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
- 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.
BPS
Graduate Member
#763717
Deneyim
2.000+ seans
Yetişkin · çift · çocuk
Memnuniyet
4.9 puan
Google 183+ yorum
Yanıt
24 saat içinde
İlk randevu