🕒
Kontrol kaybı
Süreyi azaltmaya yönelik denemelerin sonuçsuz kalması.
Dijital Kümelenmesi · Klinik Rehber
İnternet ve Oyun Bağımlılığı
ICD-11'de tanılı 'Gaming Disorder' (Oyun Bozukluğu). Kontrol kaybı, işlev bozulması ve süreç adımları.
ICD-11 6C5112 ay tanı eşiği9 dk okuma
8 dk okuma
Özet
Oyun bağımlılığı ICD-11'de resmi tanı kategorisidir. Yoğun oyun ile bağımlılığı ayıran şey süre değil, kontrol kaybı ve işlev bozulmasıdır. BDT temelli süreç, aile katılımı ve altta yatan tablonun (sosyal anksiyete, DEHB, depresyon) ele alınması en güçlü yaklaşımdır.
İnternet ve oyun bağımlılığı, çevrimiçi oyun ya da internet kullanımının kişinin kontrolünden çıkıp uyku, okul, iş ve ilişki işlevlerini bozmasıdır; DSM-5 internet oyun oynama bozukluğunu ileri araştırma gerektiren bir tablo olarak tanımlar, ICD-11 ise oyun bozukluğunu resmi tanı kabul eder. Oyunu düşünmeden duramamak, süreyi kısaltma denemelerinin başarısızlığı ve oynayamayınca gerginlik en tanıdık işaretlerdir. Kanıta dayalı yaklaşımda bilişsel davranışçı terapi, oyuna kaçışı besleyen sıkıntı, yalnızlık ya da başarısızlık duygularını ve bunlara eşlik eden düşünceleri hedefler; ergenlerde aile katılımı süreci güçlendirir. Amaç oyunu şeytanlaştırmak değil, gerçek yaşam doyumlarını yeniden inşa etmektir. Oyun süresi giderek uzuyor, uyarılara rağmen azaltılamıyor ya da okul başarısı ve ilişkiler zarar görüyorsa profesyonel değerlendirme için doğru zamandasınız; süreç oyun günlüğü ve işlevsellik hedefleriyle somut biçimde izlenir.
1 dakikada anlat
İnternet ve oyun bağımlılığı (Gaming Disorder), Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11'de resmi tanı olarak tanımladığı; oyun üzerindeki kontrolün kaybedildiği, oyunun diğer yaşam alanlarına önceliklendirildiği ve olumsuz sonuçlara rağmen sürdürüldüğü tablodur. Yoğun oyun ile bağımlılığı ayıran şey süre değil, kontrol kaybı ve işlev bozulmasıdır. BDT temelli süreç ve aile katılımı etkili yaklaşımlardır.
Pratik 4 adım
Uyarı işaretlerini gözlemleyin: Kontrol kaybı, akademik düşüş, sosyal kopuş ve sinirlilik gibi belirtileri takip edin.
Süreyi değil işlevselliği ölçün: Okul, uyku ve arkadaşlık düzeninin bozulup bozulmadığına bakın.
Tam yasak yerine sınır koyun: Açık iletişim ve alternatif aktivitelerle sağlıklı bir denge kurun.
Altta yatanı sorgulayın: Oyunun hangi duyguyu (yalnızlık, başarısızlık, sosyal kaygı) düzenlediğini fark edin.
Bu kişiler için
Kendi ya da çocuğunun/ergeninin oyun oynama davranışının kontrolden çıkıp çıkmadığını merak eden bireyler ve aileler için.
Profesyonel destek ne zaman?
Kontrol kaybı, akademik veya sosyal işlev bozulması ve oynayamadığında sinirlilik/yoksunluk belirtileri uzun süre devam ediyorsa BDT temelli, aile katılımlı bir süreç değerlendirmesi önerilir.
Oyun Bağımlılığı — Tablo
Klinik araştırmalardan derlenmiş yön tahminleri.
6C51
ICD-11 kodu
Gaming Disorder resmi tanısı
%1-10
Genç prevalans
Çocuk ve ergenlerde tahmin
3-5x
Erkek/kadın
Cinsiyet dağılımı
12 ay
Tanı süresi
Belirtilerin süre eşiği
Uyarı İşaretleri
Bu işaretler tek başına tanı koymaz; ancak değerlendirme zamanının geldiğini söyler.
📚
Akademik düşüş
Okul devamlılığı, ödevler ve sınav performansında ani bozulma.
👥
Sosyal kopuş
Önceki arkadaşlıkların azalması, sadece online dünyada yoğunlaşma.
😡
Sinirlilik / yoksunluk
Oynayamadığı zamanlarda gergin, agresif ya da çökkün tablo.
🌙
Uyku düzensizliği
Gece yarısı sonrasına yayılan oyun, gündüz aşırı uyku.
💸
Mikro ödemeler
Oyun içi harcamaların ailenin haberi olmadan ya da bütçeyi zorlayarak artması.
Eğlence · Problemli · Bağımlı
| Özellik | Boyut | Eğlence | Problemli | Bağımlı |
|---|---|---|---|---|
| Süre | Süre | Belirlenen sürede biter | Sıkça aşılır | Süre kontrolden çıkmıştır |
| İşlevsellik | İşlevsellik | Okul / iş / sosyal sürer | Bazı alanlarda zorlanma | Çoklu alanda işlev kaybı |
| Duygu durumu | Duygu durumu | Olumlu, rahatlatıcı | Suçluluk, gerginlik | Yoksunluk, çökkünlük |
| Yaklaşım | Yaklaşım | Sağlıklı sınır | Kısa müdahale | Yapılandırılmış süreç + aile |
Süre
- Boyut
- Süre
- Eğlence
- Belirlenen sürede biter
- Problemli
- Sıkça aşılır
- Bağımlı
- Süre kontrolden çıkmıştır
İşlevsellik
- Boyut
- İşlevsellik
- Eğlence
- Okul / iş / sosyal sürer
- Problemli
- Bazı alanlarda zorlanma
- Bağımlı
- Çoklu alanda işlev kaybı
Duygu durumu
- Boyut
- Duygu durumu
- Eğlence
- Olumlu, rahatlatıcı
- Problemli
- Suçluluk, gerginlik
- Bağımlı
- Yoksunluk, çökkünlük
Yaklaşım
- Boyut
- Yaklaşım
- Eğlence
- Sağlıklı sınır
- Problemli
- Kısa müdahale
- Bağımlı
- Yapılandırılmış süreç + aile
Süreç Fazları
Süreç doğrusal değildir; yol haritası niteliğindedir.
1
Değerlendirme
ICD-11 kriterleri taraması, eşlik eden tablo (sosyal anksiyete, DEHB, depresyon) gözden geçirilir.
2
Aile psikoeğitimi
Yasak yerine sağlıklı sınır, açık iletişim, alternatif aktivite planı.
3
BDT — bireysel
Tetikleyici haritası, davranış zincirinin kırılması, alternatif beceri geliştirme.
4
Sürdürme
Nüks önleme planı, ekran-aktivite dengesi, booster seanslar.
Sık Sorulan Sorular
BPS
Graduate Member
#763717
Deneyim
2.000+ seans
Yetişkin · çift · çocuk
Memnuniyet
4.9 puan
Google 183+ yorum
Yanıt
24 saat içinde
İlk randevu
Bu rehberi yazarken neye dikkat ettik
- DSM-5, ICD-11 ve TR psikiyatri kılavuzlarını temel aldık.
- Klinik dil değil okur dilinden yazdık — anlaşılır olmak öncelikli.
- Hiçbir vaka, danışan adı ya da kişisel detay yer almaz.
- Tanı vaat etmez, süreç davet eder.
- 6 ayda bir gözden geçiririz — son güncelleme tarihi sayfa üstünde.