İnternet ve Oyun Bağımlılığı
ICD-11'de tanılı modern bağımlılık tablosu
Oyun Bozukluğu Resmi Tanı Oldu
DSÖ, Mayıs 2019'da "Gaming Disorder" (Oyun Bozukluğu) tanısını ICD-11'e ekledi. Bu, dijital bağımlılığın tıbbi olarak ciddiye alındığının en güçlü işaretidir. DSM-5 ise "İnternet Oyun Bozukluğunu" araştırma bölümünde tutar — henüz resmi tanı değil ama gözlem altında.
ICD-11 kriterleri: 12 ay süreyle (şiddetli vakalarda daha kısa) oyun davranışı üzerinde kontrol kaybı, oyunun diğer ilgi alanlarının üzerinde önceliklenmesi ve olumsuz sonuçlara rağmen sürdürülmesi.
Tipik Belirtiler
- • Oyun/internetle ilgili sürekli düşünme — oyun sırasında ya da oyun dışında
- • Yapamadığında huzursuzluk, sinirlilik (yoksunluk)
- • Tolerans — daha uzun süre, daha karmaşık oyun ihtiyacı
- • Süreyi azaltma çabasının başarısız olması
- • Diğer ilgi alanlarının kaybedilmesi
- • Olumsuz sonuçlara rağmen sürdürme (akademik düşüş, ilişki sorunları)
- • Ailelerden saklamak için yalan söyleme
- • Kaçınma aracı olarak kullanma (kaygı, depresyon, sıkıntıdan)
- • Mesleki/akademik fırsatların kaybı
- • Uyku, yeme, hijyen gibi temel ihtiyaçların ihmali
Sosyal Medya Bağımlılığı vs Oyun Bağımlılığı
Her ikisi de ödül sistemini hedefler ama farklı mekanizmalarla:
Oyun
Açık hedefler, ilerleme, başarı duygusu, sosyal kimlik (clan, takım), kompetisyon. Genellikle erkeklerde daha yaygın.
Sosyal Medya
Onay arama, karşılaştırma, bilgi tüketimi, FOMO. Bergen Sosyal Medya Ölçeği ile taranır. Genellikle kadınlarda biraz daha yaygın.
Tedavi Yaklaşımları
- • BDT: Oyun bağımlılığında en kanıt-temelli yaklaşım. Tetikleyici tanıma, alternatif davranışlar, "high-risk" durum planı.
- • Aile Temelli Tedavi (Çocuk/Ergende): Tek başına bireysel tedavi yetersiz — ailenin ekran sınırı, alternatif aktivite ve "ekran perhizinin" tutarlı uygulanması kritik.
- • Motivasyonel Görüşme: Özellikle ergen, "sorunum yok" diyen kişide.
- • Eşlikçi tablolarla çalışma: Çoğu zaman altta sosyal anksiyete, depresyon, DEHB var; sadece "oyunu kessin" yaklaşımı işe yaramaz.
- • Yaşam tarzı yeniden inşası: Yeni hobiler, sosyal aktiviteler, fiziksel egzersiz — boşalan zamanı doldurmak için.
- • Grup desteği: Online Gamers Anonymous (OLGA) gibi peer destek grupları.