Ergenlikte Yeme Bozukluğu: Ebeveynler İçin Erken Uyarı İşaretleri

Ergenlikte Yeme Bozukluğu: Ebeveynler İçin Erken Uyarı İşaretleri

Yeme bozuklukları, tüm psikiyatrik bozukluklar arasında en ciddi tıbbi komplikasyonlara sahip olanlardandır. Anoreksiya nervoza, tüm mental bozukluklar içinde en yüksek mortalite oranına sahiptir. Bu nedenle erken tanı ve müdahale kritik önem taşır.

Yeme bozuklukları en sık ergenlik döneminde (13–19 yaş) ortaya çıkar. Ancak başlangıç giderek daha erken yaşlara kayabilmektedir.

Erken Uyarı İşaretleri

Yemek ile İlgili

• Belirli yiyecek gruplarını tamamen reddetmek, uzun "yasak listesi"
• Porsiyon miktarlarını dramatik biçimde azaltmak
• Yemek öğünlerini es geçmek, yemek yenirken aile masasından ayrılmak
• Yiyeceklere katı kurallar koymak; saat, miktar, hazırlama yöntemi
• Yemekten sonra tuvalette uzun süre kalmak (bulimia işareti)
• Gizlice çok miktarda yemek yemek (BED işareti)

Beden ve Görünüş ile İlgili

• Aynada saatlerce kalmak, beden hakkında olumsuz yorumlar
• "Şişman" veya "çirkin" ifadelerini gerçek kilo ne olursa olsun kullanmak
• Bol bol giysilerle bedeni gizleme isteği
• Kilo veya kalori hakkında obsesif konuşma, hesaplamalar

Fiziksel Belirtiler

• Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma
• Soğuk hassasiyeti, özellikle el ve ayaklarda
• Bayılma hissi, baş dönmesi
• Diş erozyonu (tekrarlayan kusma işareti)
• Yüzde şişlik (parotis bezi)
• Adet düzensizliği veya amenore

Davranışsal

• Yoğun ve kompulsif egzersiz: sakatlanmada bile durduramama
• Sosyal etkinliklere katılmama — özellikle yemek içerenlere
• Performans ve mükemmeliyetçilik artışı
• Duygusal değişkenlik, sinirlilik

Ebeveynler Nasıl Konuşmalı?

Yanlış yaklaşım süreci zorlaştırabilir. Kaçınılacaklar:

• "Çok az yiyorsun, daha ye" — yemek üzerine baskı kaygıyı artırır
• Kiloya yorum yapmak (artma veya azalma)
• "Sorun yok, herkes böyle hisseder"
• Yemeği ödül/ceza aracı olarak kullanmak

Doğru yaklaşım: - "Son zamanlarda nasıl hissediyorsun, yemek sana nasıl geliyor?" — açık uçlu, yargılamayan - Yemek dışında ilişkiyi güçlendirmek - "Seninle ilgili endişeleniyorum, birlikte bir uzmana gidelim mi?"

Ne Zaman Acil Müdahale?

• Ciddi kilo kaybı, yorgunluk, bayılma
• Kendine zarar verme
• Yemekle ilgili konuşmalar bile yoğun anksiyete yaratıyor

Bu durumlarda psikiyatrik değerlendirme ertelenmemelidir.

Profesyonel Destek

Çocuk ve ergen terapisi kapsamında yeme bozukluğu değerlendirmesi yapılabilir. Gerektiğinde multidisipliner ekip (psikolog + psikiyatrist + beslenme uzmanı) yönlendirmesi sağlanır.

Destek almak için randevu formumuzu doldurun ya da WhatsApp'tan yazın. ## Çocuk ve Ergen Terapisinde Kanıt Tabanı

Çocuk ve ergen terapisinde yaşa uyarlanmış BDT, en güçlü araştırma temelini oluşturan psikoterapi yaklaşımıdır. Cochrane derlemeleri, çocukluk çağı anksiyetesinde ve depresyonunda BDT'nin plaseboya kıyasla anlamlı etki büyüklüğüne sahip olduğunu göstermektedir. Oyun terapisi, 4-10 yaş grubunda özellikle etkili bir iletişim ve müdahale aracı olarak öne çıkmaktadır.

Yaşa Göre Yaklaşım Farkı

| Yaş Grubu | Birincil Yaklaşım | Ebeveyn Dahiliyeti | |---|---|---| | 4-6 yaş | Oyun terapisi, ebeveyn koçluğu | Yüksek | | 7-10 yaş | Oyun temelli BDT, davranış değişikliği | Orta-Yüksek | | 11-14 yaş | BDT, duygu düzenleme | Orta | | 15-18 yaş | BDT, ACT, ergen uyumlu protokoller | Düşük-Orta |

Mete Psikoloji'de Çocuk ve Ergen Terapisi

Uzm. Psk. Berk Mete, Oxford Home Study Centre'da Advanced Diploma in Child Psychology (Level 5) sertifikasını tamamlamış ve BPS Graduate Member (#763717) statüsündedir. Ebeveynler her süreçten düzenli bilgi güncelleme alır. Randevu alın ya da çocuk psikolog sayfamıza bakın.