Distimi (PDD)
Persistent Depresif Bozukluk — yıllarca süren düşük düzey depresyon
Distimi Nedir?
Distimi, DSM-5'te "Persistent Depresif Bozukluk" (PDD) olarak yeniden adlandırılan bir tablodur. Önceki DSM-IV'teki "distimik bozukluk" + "kronik majör depresyon" kategorileri tek tanı altında birleştirilmiştir.
Klasik majör depresyondan farklı olarak; daha az şiddetli ama çok daha uzun sürelidir. Tanı için belirtilerin en az 2 yıl (çocuk ve ergenlerde 1 yıl) süreyle, çoğu günün büyük bölümünde görülmesi gerekir. Tablonun süreyle iç içe geçtiği için kişi çoğu zaman bunu "kişiliği" sanır — "ben hep böyleydim" der.
Belirtiler
Çökkün ruh halinin yanında, en az 2 belirti daha bulunmalıdır:
- • İştah azalması veya artması
- • Uykusuzluk veya hipersomni
- • Düşük enerji, yorgunluk
- • Düşük özsaygı
- • Karar verme veya konsantrasyon zorluğu
- • Umutsuzluk hissi
2 yıl boyunca belirti aralarında 2 aydan uzun rahatlık dönemi olmamalıdır.
"Çift Depresyon" (Double Depression)
Distimi tablosu üzerine majör depresif epizot eklenirse, bu duruma "çift depresyon" denir. Klinik olarak en zorlayıcı tablolardan biridir; çünkü:
- • Majör epizot tedavi edilse bile, distimi devam eder.
- • Kişi "iyileşme"yi deneyimleyemez — sadece daha az kötü olmayı.
- • Yeni epizot riski yüksektir.
Bu yüzden distimide tedavinin uzun soluklu olması ve hem semptomları hem de altta yatan örüntüleri hedeflemesi gerekir.
Tedavi Yaklaşımları
- • CBASP (Cognitive Behavioral Analysis System of Psychotherapy): James McCullough tarafından özellikle kronik depresyon için geliştirilmiş bir BDT türevi. Distimi için en kanıt-temelli yaklaşım. Kişiler arası yorumlama ve beceri eğitimine odaklanır.
- • BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi): "Hep böyle olacak" temel çarpıtmasının sorgulanması. Davranışsal aktivasyon — küçük günlük başarılarla "ben yapamam" şemasının zayıflatılması.
- • Şema Terapi: Distimi sıklıkla erken çocukluk şemalarından beslenir (kusurluluk, başarısızlık, duygusal yoksunluk). Şema temelli çalışma uzun vadeli değişim sağlar.
- • İlaç tedavisi: SSRI'lar etkili. Distimide ilaç + psikoterapi kombinasyonu tek başına ilaçtan belirgin daha etkilidir (Keller ve ark. 2000 araştırması).
"Bu Sadece Kişiliğim" Düşüncesi
Distimideki en yaygın yanılgı: kişi yıllardır bu duyguyla yaşadığı için bunu kim olduğu sanır. Oysa distimi tedavi edilebilir bir tablodur; "kişilik" değildir. Tedavi sonrası kişiler sıkça şöyle der: "Hayatımın çoğu kısmı için artık benim olduğumu sandığım şeyi tanımıyordum."
Eğer 2+ yıldır "düşük frekansta" kötü hissediyorsanız ve bunu olağan kabul ettiyseniz — bir değerlendirme size ne kadar şey kazandırabileceğini gösterebilir.