Döşemealtı'nda Anksiyete: Sakin Bölgede de Kaygı

"Burada hayat sakin, ne anksiyetesi?" Döşemealtı'ndan başvuran danışanlarımızın çevrelerinden en sık duydukları cümle. Oysa kaygı bozuklukları sakin bir bölgede de tam anlamıyla görülür; hatta bazen çevredeki sakinlik ile içerideki dalgalanma arasındaki uçurum, yardım almayı geciktiren bir faktör olur. Bu yazıda Döşemealtı bağlamında kaygı bozukluklarının nasıl ortaya çıktığını, hangi tablolarla geldiğini ve ne tür yardımın işe yaradığını ele alıyoruz.

Sakin Görünüp Kaygı Yaşamak

Kaygı bozuklukları, çevresel gürültü, kalabalık, trafik veya yoğun iş yaşamına bağlı yaşam tarzı sorunu değildir. DSM-5-TR (APA, 2022) anksiyete bozukluklarını tanımlarken çevresel stres faktörlerini tetikleyici olarak listelese de, asıl bileşenler genetik yatkınlık, mizaç, erken yaşam deneyimleri ve bilişsel örüntülerdir. Döşemealtı'nda yaşayan birinin gürültülü şehirden kaçmış olması, kaygı yatkınlığını ortadan kaldırmaz.

Döşemealtı psikolog sayfamızda bölgeden başvuruda en sık karşılaştığımız tabloları paylaşıyoruz.

En Sık Görülen Üç Tablo

1. Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB)

2. Panik Atak ve Panik Bozukluk

3. Sosyal Anksiyete

Döşemealtı'nda Anksiyetenin Tetikleyicileri

Bölgesel olarak gördüğümüz örüntülerden bazıları:

• Geçim ve tarım belirsizliği: Mevsim, hava, ürün fiyatları üzerinde kontrolü olmayan bir geçim yapısı, kronik öngörülemezlik hissi yaratır.
• Sağlık erişimi endişesi: Acil bir durumda merkeze ulaşım süresi, bedensel belirtilerin daha tehditkâr algılanmasına yol açabilir.
• Sosyal görünürlük: Küçük topluluk yapısında "komşunun ne diyeceği" endişesi, sosyal anksiyeteyi besleyebilir.
• Yalnızlık: Şehir merkezindeki yoğunluktan uzaklık, bazı dönemlerde sosyal izolasyona dönüşebilir; bu da depresif belirtilerle iç içe geçen anksiyete tablolarını besler.

**Klinik Psikolog Berk Mete'nin notu:** Klinik pratiğimde gözlemim şu: kırsal-sakin bölgelerden gelen danışanların büyük kısmı, kaygıyı "şehre özgü bir hastalık" olarak öğrenmiş oldukları için kendi tablolarını uzun süre normalleştirir. Bu normalleşme süresi pratiğimde ortalama 2-4 yıl. Erken başvuruda BDT'nin 12-20 seansla verdiği yanıt, gecikmiş başvurularda iki katına çıkabiliyor.

Tedavi Yolu

Kaygı bozukluklarının tedavisinde kanıta dayalı omurga şudur:

1. Değerlendirme: GAD-7, PHQ-9 gibi standart ölçeklerle başlangıç düzeyinin saptanması.
2. Psikoeğitim: Kaygının ne olduğu, savaş-kaç-don tepkisinin fizyolojisi, kısır döngüler.
3. BDT: Düşünce-duygu-davranış üçgenini hedefleyen yapılandırılmış protokol. Beck (1979) ile kurulmuş gelenek.
4. Maruz bırakma: Korkulan durum/uyaranla aşamalı temas, kaçınma davranışının kırılması.
5. Davranışsal aktivasyon: Hareket, uyku düzeni, kafein-alkol kullanımı düzenlemeleri.
6. Gerekirse ilaç konsültasyonu: Bir psikiyatri uzmanı ile paralel çalışma.

Direnç gösteren ya da kişilik düzeyinde tetikleyicileri olan vakalarda şema terapi ile derinleştirilmiş bir çalışma gerekebilir. ACT yaklaşımı ise kaçınma örüntüsünün baskın olduğu profillerde tercih edilebilir.

Döşemealtı'ndan Erişim

Döşemealtı'ndan merkeze ulaşım belirli saatlerde uzayabildiği için, başvuranlarımızın bir kısmıyla hibrit format (iki haftada bir yüz yüze, ara haftalarda online) kullanıyoruz. İlk seansın yüz yüze olması, ilişkinin kurulması açısından kıymetli.

Sıkça Sorulan Sorular

Sürekli endişeleniyorum ama panik atağım yok. Yine de gelmeli miyim?

Antidepresan kullanmadan tedavi mümkün mü?

Tedavi ne kadar sürer?

Çocuğumda kaygı belirtileri var, bana mı geleyim ona mı?

Döşemealtı'ndan haftalık geliş çok zor. Tamamen online olsa olur mu?