Evlilik terapisti, çiftlerin iletişim, güven, yakınlık, çatışma yönetimi ve yaşam döngüsü değişimlerinden kaynaklanan sorunlarını kanıta dayalı yaklaşımlarla ele alan uzmandır. Evlilik ve uzun süreli ilişkiler; bağlanma ihtiyaçları, bireysel değerler, aile kökeni kalıpları, iş–yaşam dengesi ve ebeveynlik yükleri gibi birçok faktörün etkileşiminden oluşur. Bu karmaşık sistemi anlamlandırmak, etkisizleşen kalıpları onarmak ve işlevsel beceriler geliştirmek, iyi tasarlanmış bir evlilik terapisinin hedefidir. Bu kapsamlı rehberde “Evlilik terapisti kimdir?”, “Hangi durumlarda başvurulur?”, “Seanslarda neler yapılır?”, “Hangi yöntemler etkilidir?” ve “Sonuçlar nasıl kalıcı hâle getirilir?” sorularının tamamını adım adım ele alıyoruz.
İlgili içerikler: çift terapisi • online terapi • blog
Evlilik Terapisti Kimdir? Yetkinlik ve Yaklaşım
Evlilik terapisti; psikoloji/psikiyatri temel eğitimi üzerine çift ve aile alanında yapılandırılmış eğitim, süpervizyon ve kanıta dayalı protokollerle çalışan profesyoneldir. Müdahale; gizlilik, onam, etik ilkeler ve biyopsikososyal sistem anlayışıyla yürütülür. Disiplinin dayandığı kılavuzlar arasında APA, NHS, NICE ve bağlanma/etkileşim temelli yaklaşımlar için ICEEFT (EFT) ile Gottman Institute yer alır.
Hangi Durumlarda Evlilik Terapistine Başvurulur?
- Süregelen kısır döngüler: Aynı tartışmaların tekrar edip çözümsüz kalması, “eleştiri–savunma–aşağılama–duvar örme” (Gottman’ın Dört Atlısı) örüntülerinin belirginleşmesi.
- Yakınlık ve cinsellik sorunları: İstek uyumsuzluğu, performans kaygısı, ağrı ve kaçınma döngüleri (NICE ve NHS protokollerine göre, gerekiyorsa tıbbi işbirliğiyle).
- Güven ve sadakat ihlali: Aldatma sonrası onarım, şeffaflık protokolleri ve güvenin yeniden inşası.
- Yaşam geçişleri: Ebeveynliğe geçiş, iş/kariyer değişimi, göç, kayıp, kronik hastalık, emeklilik.
- İletişim kopukluğu ve yalnızlık: “Konuşuyoruz ama anlaşılmıyorum” hissi, duygusal olarak uzaklaşma.
- Karar öncesi danışmanlık: “Kalmalı mıyız, ayrılmalı mıyız?” ikileminde discernment counseling ile netlik çalışması.
Durumunuzu kısa bir ön görüşmede değerlendirmek için: • online seanslar.
Seanslarda Neler Yapılır? (Bilimsel Çerçeve)
Evlilik terapisti, ilişkiyi “kim haklı?” ekseninden çıkarıp örüntü düzeyinde ele alır. Aşağıdaki yapı, modern çift terapilerinin ortak gövdesidir:
- Değerlendirme ve hedefler: Ortak ve bireysel görüşmeler; ilişki tarihi, güçlü yönler, tetikleyiciler, bağlanma yaraları, ebeveynlik ve iş yükü dengesi. Standart ölçeklerle başlangıç profili çıkarılır (bkz. APA).
- Psiko-eğitim: Duygu düzenleme, çatışma fizyolojisi, Gottman’ın “dört atlısı” ve “onarım girişimleri”, EFT’nin “ayrışma–yakınlaşma döngüsü”.
- Yöntem seçimi ve plan: EFT (duygusal odaklı terapi) ile bağlanma güvenini güçlendirme; IBCT/Gottman protokolleriyle davranış değişimi ve ritüel inşası; BDT/ACT ile düşünce ve duygu becerileri.
- Beceri ve deneyimler: Onarım cümleleri, aktif dinleme, istek cümleleri, zaman aşımı, yaklaş–kaçın döngüsü üzerinde çalışma; yakınlık ve cinsellik için duyusal odak egzersizleri (NICE/NHS kılavuzlarına uygun).
- İzlem ve uyarlama: Ev ödevleri, günlük mikro-ritüeller, ilerleme göstergeleri; semptom ve ilişki doyumu ölçekleriyle takibi.
- Bitirme ve sürdürme: Nüks önleme planı, ihtilaf protokolü, ayda/çeyrekte bir “bakım seansı”.
Kanıta Dayalı Yaklaşımlar
Emotionally Focused Therapy (EFT)
EFT, bağlanma kuramına dayanır; çatışma altında aktivasyon gösteren protest ve geri çekilme döngüsünü görünür kılar. Amaç, duygusal erişilebilirlik ve yanıt verebilirliği artırarak güvenli bağlanmayı yeniden kurmaktır. Etkinlik kanıtları için: ICEEFT – Research ve hakemli yayınlar.
Gottman Yöntemi ve Davranışsal Çift Terapisi (IBCT)
Gottman çerçevesi, dört atlıyı (eleştiri, savunma, aşağılama, duvar örme) azaltıp onarım girişimlerini artırmayı hedefler; ritüeller, ortak anlam ve dostluk bankasını güçlendirir. IBCT ise kabul–değişim dengesini kurar, mikro anlaşmalar ve davranış kartlarıyla ilerler. Özetler ve protokoller için: Gottman Institute.
BDT/ACT ve İletişim Becerileri
Felaketleştirme, zihin okuma, siyah–beyaz düşünme gibi bilişsel çarpıtmalar; istek cümleleri ve problem çözme teknikleriyle çalışılır (bkz. NICE, NHS).
“Evlilik Terapisti ile Çalışmanın” 12 Somut Faydası
- Çatışma hijyeni: Yüksek fizyolojik aktivasyonda mola ve onarım becerileri (Gottman/NHS).
- İletişim netliği: Suçlama yerine ihtiyaç/istek cümleleri; aktif dinleme.
- Bağlanma güveni: EFT ile duygusal erişilebilirlik ve yanıt verebilirlik artar.
- Yakınlık ve cinsellikte iyileşme: Duyusal odak protokolleri; gerekiyorsa tıbbi işbirliği (NICE).
- Güven onarımı: Şeffaflık protokolleri, takip edilebilir davranış değişimi.
- Ortak ebeveynlik becerileri: Bakım yükü dengesi, rol müzakeresi, ritüeller.
- Stres ve yaşam geçişlerinde dayanıklılık: İş/kariyer değişimi, göç, kayıp sonrası uyum.
- Karar öncesi netlik: Discernment framework ile “kal–ayrıl” ikileminde bilinçli seçim.
- Öz düzenleme: Topraklama, nefes, duygu adlandırma ve hedef erteleme becerileri.
- Adil iş bölümü: Görünmeyen emeğin fark edilmesi, mikro-ritüellerle pekiştirme.
- Ölçülebilir ilerleme: Doyum/çatışma ölçekleri ve ev ödevi geri bildirimleri.
- Uzun vadeli memnuniyet: Dostluk bankası ve ortak anlamın güçlenmesi.
Riskler, Sınırlar ve Uygun Olmayan Durumlar
Aktif şiddet, ciddi tehdit veya güvenlik riski varsa öncelik elbette güvenliktir. Bu tabloda bireysel destek ve kurumsal başvuru önerilir; çift müdahalesi uygun olmayabilir (APA, NHS). Ayrıca ciddi yoksunluk, akut psikoz ve yüksek intihar riski gibi durumlarda klinik öncelikler yeniden değerlendirilir (bkz. WHO).
Evlilik Terapisinde Kullanılan Araçlar ve Ev Ödevleri
- OHDS iletişim dökümü: Olay–His–Davranış–Sonuç formu ile tartışma analizi.
- Onarım cümleleri kılavuzu: “Tekrar deneyebilir miyiz?”, “Seni duyuyorum.”, “Şimdi mola verip geri dönelim.”
- Haftalık ritüeller: 2×10 dk ekransız sohbet, haftalık yürüyüş/kahve, “mini randevu”.
- Görev paylaşım panosu: Görünmeyen emeği görünür kılma, adil dağıtım.
- Duyusal odak egzersizleri: Baskısız yakınlık ve temas penceresi çalışmaları (NICE/NHS).
- Değer ve hedef kartları: Ortak vizyon, yıl/çeyrek hedefleri, mikro adımlar.
Bu araçların örnek planlarına ve yönlendirici içeriklere blog sayfamızdan ulaşabilirsiniz; seanslarda kişiselleştirilir.
Online Evlilik Terapisi Mümkün mü?
Evet. Tele-sağlık uygulamaları ilişki terapilerinde de yaygındır; erişimi ve sürekliliği artırır. Gizlilik ve veri güvenliği için şifreli platformlar, bekleme odası ve kimlik doğrulama kullanılır. Genel ilkeler için APA Telepsychology Guidelines ve teleterapinin erişim etkilerine ilişkin bulgular için NIMH.
Evde Uygulanabilir 10 Nazik Adım (Seansları Destekler)
- Günlük 1 teşekkür: Küçük katkıları görünür kılın; dostluk hesabına yatırım yapın (Gottman).
- 2×10 dk ekransız sohbet: “Bugün nasılsın?” + “Yarın neye ihtiyacın var?”
- Onarım protokolü: Yükselme hissedildiğinde 20 dk mola + geri dönüş sözü.
- Haftalık görev revizyonu: Adil iş bölümü, bakım yükü dengesi.
- Yakınlık ritüeli: Haftada 1 ortak keyif aktivitesi; amaç “mükemmel” değil “birlikte olmak”.
- İstek cümleleri: “Sen hep…” yerine “Benden istediğim…”.
- Hızlı tarama: Çene–omuz–karın–eller gerginliği; nefesle gevşetme.
- Değer check-in’i: Bu hafta ortak değerimize (şefkat/adillik) uygun 1 küçük davranış.
- Dijital sınırlar: Telefonu yatak odası dışında bırakın; uyku hijyenini koruyun.
- Aylık mini randevu: Düşük bütçeli, planlı, sadece ikinize ait zaman.
Doğru Evlilik Terapistini Nasıl Seçersiniz?
- Eğitim ve süpervizyon: Çift/evlilik alanında yapılandırılmış eğitim ve düzenli süpervizyon.
- Yöntem şeffaflığı: EFT, IBCT/Gottman, BDT/ACT gibi protokolleri neden ve nasıl kullandığını açıklar.
- Etik ve güvenli alan: Onam, sınırlar, gizlilik; şiddet ve güvenlik risklerinde net protokol.
- Ölçülebilirlik: Doyum ve çatışma ölçekleri, hedef bazlı izlem.
- Uyum hissi: Kendinizi görülmüş ve güvenli hissetmeniz, terapötik ittifakın en güçlü yordayıcılarındandır.
Uygun uzmanı bulmak ve ilk adımı planlamak için: randevu • online terapi • çift terapisi sayfası.
Bilimsel Kaynaklara Hızlı Bağlantılar
- APA – Marriage & Couples Therapy
- NHS – Relationship Therapy
- NICE – Psychological therapies
- ICEEFT – EFT Research
- Gottman Institute – Research & Tools
CTA: İlişkinizi Bilimsel Çerçeveyle Güçlendirin
İlişkiyi “kim haklı?” tartışmasından çıkarıp örüntüyü birlikte düzenlemek mümkün. Evlilik terapisti ile çalışarak; iletişimi sadeleştiren beceriler, onarım ritüelleri ve güveni artıran alışkanlıklar kazanabilirsiniz. İlk adımı atmak için birkaç seçenek:
- 📅 Randevu oluştur — 15 dakikalık ön görüşme ile hedefleri belirleyelim.
- 🌐 Online evlilik terapisi — şehir/ülke fark etmeksizin erişilebilir.
- 📚 Blog — iletişim, sınırlar, yakınlık ve ebeveynlik yazıları.
- ✉️ info@metepsikoloji.com
Not: Bu metin, klinik değerlendirme yerine geçmez. Aktif şiddet/güvenlik riski varsa öncelik güvenliktir ve yerel kurumlarla işbirliği önerilir. İlişkinin her evresinde; bilimsel protokoller, şefkatli bir çerçeve ve düzenli izlemle kalıcı iyileşme mümkündür. ☀️
